fewislandviews

dom żółwia i seksualność kobiet

2011-08-30T09:40:00.002+01:00

linki z listów:

małgorzata szejnert o zanzibarze

oraz seksualność kobiet

poza tym jesteśmy w polsce i z dala od internetu:)

urok chumbe

2011-07-31T17:20:00.002+01:00

dzień wytchnienia między hotelem a etiopią.
poniedziałek.
zabrałam kaja ze szkoły i pojechaliśmy z nianią basią, łukaszem, naszym "asystentem", oraz oliwerem i józefem, synem i ojcem, przyjaciółmi z dar, na chumbe island.

chumbe to najlepsze miejsce na odpoczynek: bez prądu, bez śmieci, bez ludzi. kilka prostych bungalowów, wygodnych i ciekawie zaprojektowanych. parter to otwarty salon z łazienką, a góra służy jako sypialnia. sypialnia z okiennicą na ocean - spuszczaną na linie obwiązanej dookoła poręczy od schodów.
w łazience używana jest wyłącznie deszczówka, nie ma spłuczki do kibla - odpady zasypuje się suchym nawozem.

w dobie na chumbe z m i e ś c i l i ś m y fantastyczny snorkel nad kolorową rafą (kajtek, ze względu na miniony dopiero co paraliż od ucha, nie mógł pływać - józef z oliwerem zostali więc z nim na lądzie), trzy doskonałe posiłki, parę butelek wina, popołudniowy spacer przez dziewiczą wyspę koralową - z profesjonalnym przewodnikiem, przerażającą (mam lęk wysokości) wspinaczkę na sam czubek latarni morskiej, której obeliskowa biel widoczna jest z nieba, wody i lądu. być może niespotykany urok (czar!) chumbe island zawdzięcza właśnie l a t a r n i - w której cieniu żyją gigantyczne kraby kokosowe, zwierzęta dawno temu zjedzone na zanzibarze i na okolicznych, zamieszkanych, wyspach.

delektowałam się każdą minutą.

zwłaszcza, że - jak zwykle na chumbe - towarzystwo mieliśmy przednie.
ostatnio, na yoga retreat with jo fox, jadłam lunch z emerytowaną duńską pielęgniarką, która wróciła na zanzibar po 20 latach (zakładała klinikę w nungwi) - na urlop. aktualnie przebywa na grenlandii, gdzie jest czynna zawodowo.

teraz spotkałam brazylijkę, nilsę, przepiękną kobietę o nieskazitelnej BRZOSKWINIOWEJ cerze i skórze, która przyjechała na zanzibar jako wolontariuszka. miała uczyć lekarzy akupunktury - niestety, okazało się, że na czas pobytu nilsy na zanzibarze, przychodnia będzie z a m k n i ę t a z niewiadomych przyczyn do odwołania. mówiono nilsie, że może jutro otworzą, więc nilsa czekała i czekała, aż w końcu jej czas minął i w ramach pożegnania z wyspą przyjechała na chumbe - odpocząć. wracała niebawem do londynu, gdzie prowadzi prywatną praktykę.

umówiłam się z nią na zabieg - na moją pierwszą akupunkturę. pierwszą i od razu z t a k i c h rąk.
nilsa podczas nakłuwania najpierw pytała o mój sen, menstruację i samopoczucie. chciała wiedzieć, gdzie wbijać igły.
a potem mówiła o sobie. ma dorosłą córkę. wychowywała ją samotnie, a urodziła w indiach, niedaleko dharamsali, gdzie nilsa i ojciec jej jedynego dziecka, postanowili je urodzić.
córka skończyła właśnie studia na akademii filmowej - chce mieszkać w san paulo i kręcić dokumenty.

byłam zapatrzona w nilsę. i mam nadzieję, że zrobiła mi dobrze swoimi czarami.

trzy miesiące w pracy

2011-07-30T10:42:00.001+01:00

Nie wiem, jak to zabrzmi i jaka się z tego zrobi afera – ale ostatnie trzy miesiące przeżyłam w ekstazie. Ekstazie p r a c y. Pierwszy raz w życiu – pracowałam bez dnia wolnego, bez wytchnienia, całe trzy miesiące, od rana do nocy. W nocy zresztą też. Bo zanim pojechałam z grupą do Etiopii, pracowałam na stanowisku asystentki menadżera, w którego n o c n y, niepisany obowiązek w p i s a n e było czuwanie. To znaczy podświadome podsłuchiwanie podczas snu. Szelestu liści palm kokosowych, śmiejącego się galago i wtórujących im bush babies, pisków nietoperzy i drewnianego łomotu obgryzionych przez nie różowych pestek fikusa – nażarte wzlatywały na drewnianą werandę na piętrze bungalowu i z hukiem spuszczały p e c h ę o d e c h ę – dechę, pod którą spałam ja, na parterze, i podskakiwałam ze snu przy każdym zrzucie.

Spędziłam sześć tygodni wśród czterech bungalowów i jednego dużego staff quarters. Między ukrytymi głęboko w ścianach zwojami kabli elektrycznych, które przepalając się w nieoczekiwanych momentach, wyczuliły mnie dość szczególnie na problemy korków (bezpieczników) oraz gwałtownych spadków napięcia powodujących dramatyczne skoki temperatur w zamrażalkach pełnych, o zgrozo, mięsa i ryb.

Obwarowana byłam piachem i oceanem. I plastikowymi rurami podziemnie przewodzącymi wodę do pokojów w bungalowach. Rurami, które potrafią pęknąć i pozbawić naszych gości tej, jakże cennej, substancji.

Sześć tygodni pisania szybkich odpowiedzi na availability. Czyli dostępność pokoi – w lipcu, sierpniu, wrześniu i dalej – aż do stycznia nowego roku. Sześć tygodni liczenia i wystawiania faktur – na poważne pieniądze, do poważnych kontrahentów.

Każdego wieczoru, po przerwie na papierosa i prysznic, trzeba było schodzić z fajrantu do restauracji i skontrolować jakość usług. Jedzenie, atmosferę, rozstawienie świeczek i nastroje gości. Osobisty touch. Bardzo to lubiłam – ale po miesiącu o b o w i ą z ko w y c h zejść z przerwy, miałam ochotę schować się w łóżku z książką i z nikim nie rozmawiać.

Te sześć tygodni było wyzwaniem, zwłaszcza, że odwiedzili nas niezwykle trudni goście, którzy mieszkali w hotelu przez bite dwa tygodnie. Byłam spięta i testowałam granice własnego człowieczeństwa. Jestem zadowolona z wyniku. Nie straciłam panowania nad sobą nawet na chwilę.

Trudu dodawał fakt, że prawie wcale nie widywałam Kajtka i Hasbenda. Przyjeżdżali w weekendy z miasta – ale ja pracowałam też w weekendy. I w każdej wolnej sobotnio-niedzielnej chwili starałam się, raczej z mizernym skutkiem, być z rodziną.

Aż do dnia, w którym Kajtkowi zapalenie ucha środkowego (częsta infekcja wśród pływających non stop dzieci) przeistoczyło się w porażenie nerwu twarzowego. Martwiłam się zapaleniem ucha, bo mały płakał mi w słuchawkę. Ale gdy pojechałam w piątek na cotygodniowe assembly, w którym Kajtek miał zagrać szczególną rolę – recytowali zdaje się Lewisa Carolla Jabberwocky, wpadłam w lęk.

Od razu zauważyłam zmianę w jego twarzy. I tylko ja ją zauważyłam: ani Teacher Ana, ani koledzy – ani inni nauczyciele, ani Basia, niania – nikt, tylko ja. Od razu.

Nie ruszał prawą stroną – ani ustami, ani okiem, ani policzkiem. Najbardziej było to widać, gdy się uśmiechał – połową twarzy.

Hasbend natychmiast zabrał go do lekarza – ja musiałam wracać do pracy, nad ocean.

Wieczorem poinformował mnie o diagnozie: paraliż może utrzymać się nawet kilka miesięcy. Konieczne – kolejna dawka antybiotyku, sterydy i witamina B kompleks. Na odbudowanie nerwu.

Im człowiek starszy, tym mniejsza szansa na wyzdrowienie.

Wyłam w poduszkę – bo nie mogłam być przy nim. Nie mogłam dojeżdżać, bo nie starczyłoby mi czasu na sen. Musiałam zostawić Kajtka Hasbendowi i niani Basi.

Przy porażeniu tego typu niezwykle ważny jest masaż. Dotyk kochających rąk. Masowaliśmy Kajtkowy policzek wszyscy – niestrudzenie i z największą czułością. Trzeba też było nauczyć się mówić o jego chorobie – posłużył nam termin z Pottera: petryfikacja. Wymyśliliśmy, że policzek naszego syna został spetryfikowany. I czekamy na ustanie czaru. Chowając przerażony wzrok pod powiekami.

Kajtek i Hasbend z nianią przenieśli się na ostatnie dwa tygodnie mojego kontraktu do hotelu. Mogłam więc kłaść syna spać – zjeść z nim kolację, przytulić się rano i poprzerzucać się alohomrami i avrakadawrami.

Ruch na twarzy małego wracał do normy jak uśmiech kota z Cheshire. Powoli i stopniowo. Minimetr po minimetrze.

down presser man

2011-07-28T19:39:00.002+01:00

Druga strona cesarza

“Until the color of the man’s skin is of no more significance than the color oh his eyes, everywhere is war.”

Hajle Selassie, 4 października 1963 roku: “address to the United Nations – words memorably set to music by Marley in War.

“War in the East, war in the west, war up the north, war down south.”

Znałam cesarza wyłącznie jako alegorię złej władzy. Śmieszno-strasznego, małego człowieczka z dyndającymi nogami, tającego katastrofę własnego ludu, umierającego z głodu w połowie lat siedemdziesiątych. Jednak im częściej jestem w Etiopii, tym częściej myślę o drugim, panafrykańskim, żeby nie powiedzieć - rastafariańskim - obliczu Sellasie.

Oprawca

Down presser man. Jeśli ktoś choć raz słyszał pieśń o tym jakże mocnym tytule, temu zabrzmi ona głosem Niny Simone, Sinead O’ Connor lub Winstona Rodney’a z Burning Spears. Każde z wykonań „Oprawcy” jest jak kij w mostek albo sztylet w samo serce.

And if you make your bed in hell

I will be there

Make your bed in hell

I will be there

I said, make your bed in hell

I will be there

Oh... along that day

Downpressor man

Where you gonna run to

Tell me downpressor man

Where you gonna run to

Downpressor man

Byłam w Szaszemene

Przelotowym miasteczku, oddalonym od Addis o trzy godziny jazdy na południe. Mekce rastafarian - tam, gdzie Hajle Selassie (Ras Tafari Mekonnen) obiecał swoim wyznawcom land. Promised Land. Tam, gdzie mieszkają reprezentanci 12 plemion Izraela, tam, gdzie “tworzone” jest Muzeum Czarnego Lwa, tam, gdzie marihuana jest wiecznie zielona (i święta), tam, gdzie był Kydryński z Mellerem i gdzie nienawidzi się Kapuścińskiego za reporterskie „oszczerstwa” skierowane pod adresem afrykańskiego Mesjasza.

Byłam tam 15 minut.

Goście czekali – sądziłam wprawdzie, że wyrwę się choć na pół godziny, zostawiając uczestników wycieczki w jakimś przyjemnym miejscu na kawce lub saint george’u, ale niestety właśnie zabrakło w Szaszemene prądu i kawa była niemożliwa (włoskie maszyny do kawy są na prąd), piwa nie mieli, więc jedyne, co mogłam wcisnąć klientom w rękę była ciepła cola. Jasne więc, że poszłam zbadać teren w najszybszy z możliwych sposobów: biegiem.

Pod szyldem „Black Lion Museum” znalazłam dom starego, starego rastamana – miał siwe, pokręcone i króciutkie dredy, młodszą o 40 lat żonę, z którą piastował trzynaścioro dzieci. Afrykańczyk z Nowego Jorku. Przyjechał do Etiopii w latach sześćdziesiątych (chyba), za panowania Selassie, przeżył jego śmierć i został. Musiał się wynieść do Nowego Jorku podczas Dergu (Komitetu Mengistu), ale wrócił. Jest w posiadaniu mnóstwa ciekawych dokumentów, które chętnie pokazuje. Tym, co mają czas. Na przykład Paulowi Theraoux („Dark Star Safari”).

Ja, wykorzystawszy swoje 15 minut, zebrałm ekipę wycieczkowiczów do rozlatującego się land cruisera i pojechaliśmy nad jezioro Langano przy akompaniamencie boskiej Aster Aweke (z kasety etiopskiego kierowcy).

Inteligentny

- Kajtek, czy ty wiesz, co to znaczy inteligentny?

- Pewnie, że wiem. To znaczy: odpowiedzialny, mądry i … zgrabny.

Hogwart

- Mama, a Hogwart jest o wiele większy niż Afryka. Widać, jakby był mały, ale w środku jest bardzo duży.

Addis

Młodzi pucybuci z Addis Ababa grają w street football nakrętkiami od mieralnych wód – strzelają do zbitego gwoździami podnóżka. Ich boisko zajmuje szerokość chodnika. A światło bramki mierzy 30 centymetrów.

Nieopodal Teatru Narodowego w Addis (tuż przy wielkiej kawiarni pod słynnym pomnikiem Lwa) dzieciaki sprzedające chusteczki i gumy do żucia chciały wyciągnąć drobiazgi z bocznej kieszeni mojego podręcznego plecaka, która znajduje się na idealnej wysokości ich niepiśmiennych rąk.

Zaraz po incydencie z dzieciakami, w arkadowym pasażu wokół Teatru, stanęłam jak wryta – przed jedną z licznych witryn. Trafiłam do Woman Writers Association i ucięłam sobie pogawędkę z prezeską Stowarzyszenia, panią Yemowdish Bekele, która pokazywała mi książki swego autorstwa. Niestety, wszystkie po amharsku.

Byłam jedyną kobietą palącą papierosy na ulicy. Jedyną samotną ferenji. Łaziłam godzinami po Addis. Mieszkałam przy obfotografowanym i przez to słynnym placu Krzyża w „centrum” miasta – Meskel Square. Pamiętam ten plac z podręcznika do geografii – dziwiłam się, że jeden pas ruchu może mieć aż siedem nitek. Nie chcę tworzyć jakiejś kolejnej etiopskiej mitologii, ale już wówczas, będąc dość małą, sieradzką dziewczynką z bloku przy ulicy Jagiellońskiej, czułam, że miasto Addis Abeba jest zaczarowana tym specjalnym, dalekomorskim urokiem, opakowanym w ceremonialne słowa: za górami, za lasami, za siedmioma morzami.

Była sobie kraina, która wydała na świat cesarza Menelika Drugiego. Tenże, połączony w węźle małżeńskim z cesarzową Taitu, często okazywał jej miłość i uznanie. Szczególnie wtedy, gdy mądra Taitu postanowiła zamieszkać na wzgórzach Entoto, przy gorących źródłach i wśród kwitnących kwiatów dżakarandy. Menelik uznał wybór cesarzowej za doskonały i rozkazał zbudować kolejną wspaniałą stolicę Abisynii - po innych wspaniałych stolicach, kolejno w Aksum, Lalibeli i Gonderze - Addis Abebę, czyli Nowy Kwiat (Cesarza Dla Żony).

Podczas spacerów wzdłuż głównych ulic, przysiadałam się nieśmiało do stolików w zatłoczonych kawiarniach stolicy. Te kawiarnie to niezwykły melanż Afryki i Italii.

Addis jadła ciastka (napoleonki!), piła kawę (espresso, macchiato) i trójkolorowe soki (awokado, arbuz, mango). Addis to znaczy: eleganccy Etiopczycy, lekarze i mecenasi, relaksujący się po pracy – odziani w kurtki (wszak w lipcu mamy zimę), z teczkami pod pachą lub na krześle obok, to milczący, to zagadujący od czasu do czasu coś o zdrowiu (namawiali mnie usilnie, żebym kategorycznie rzuciła palenie) albo o pięknie ich owianej tajemnicami ojczyzny. I plejadzie utalentowanych maratończyków, a jakże, z Abebe Bikila na czele. Addis to znaczy jeszcze: liczne rodziny z dziećmi i zakochane pary, karmiące się czule nawzajem – kęs od niego dla niej, kęs od niej dla niego. Wprost z rąk do ust.

Etiopia to jedyny afrykański kraj, jaki widziałam do tej pory, którego mieszkańcy wchodzą ze sobą w tak głęboki kontakt fizyczny. Obejmują się, głaszczą, ściskają barkami i całują.

Addis to znaczy ja – z gazetą rozłożoną przy chłodnym stoliku, z małym espresso, z sokiem i napoleonką oraz z tlącą się nyala light w prawej dłoni. Ja, przeglądająca własną, bogatą już, ale ciągle rozrastającą się, kolekcję płyt z etiopską muzyką – jazzem, swingiem, boskimi Aster (old romantic) i Gigi (new romantic). Ja, zapatrzona w przechodniów (idących na tle powoli zachodzącego słońca) – najpiękniejszych ludzi na ziemi. Wglapiałam się w nich z natarczywością żebraka.

Pęka mi serce, że bywam tu tak krótko.

Bradt

Przewodnik „Bradta” Philippa Briggsa po Etiopii jest dla mnie biblią. Szczególnie przyjemnie czyta się po polsku, dzięki za tłumaczenie.

wkrótce

2011-07-26T16:54:00.002+01:00

parę dni temu wróciłam z drugiej etiopii. a raczej - wróciło ciało - bo dusza, jak zwykle, dopiero dotrze. nie wiem tylko, czy zdąży na zanzibar, bo za tydzień wylatujemy do polski na coroczny sierpień w Lesie. mam nadzieję, że dusza nie gapa i drogę znajdzie, a co sobie po drodze pohula - to już jej sprawa.
mam nieco urwania głowy, tak to zawsze bywa między wyjazdami (dziecko do zaopiekowania, sklep w sunshine do zatowarowania, zaległe lektury do poczytania, filmy do obejrzenia), ale chciałabym się z państwem podzielić tym, co w afrykańskim wczoraj i przedwczoraj się wydarzało. na razie dość powiedzieć, że byłam zapracowana i bardzo szczęśliwa. więcej na ten temat - wkrótce.

prima aprilis

2011-04-01T07:14:00.002+01:00

Co za koszmarnych kilka dni mamy za sobą!

Od połowy marca, tuż po moich ekstatycznie i wielowątkowo wyhulanych jogą urodzinach – zaczęło się coś jebać - głównie Hasbendowi w robocie. Kwiczał Hasbend, oj, kwiczał okrutnie. Nie mogliśmy się oprzeć wrażeniu, że to jakaś polsko-smoleńska klątwa zawisła nad nami – to znaczy nad Hasbendem w pierwszej kolejności, a na mnie – jako na tej, co stoi po stronie Hasbenda – w kolejności drugiej. Zasypano nas oszczerstwami (nie po raz pierwszy zresztą), groźbami i setką teorii spiskowych dotyczących polsko-afrykańskich przedsięwzięć. Niestety, przy okazji interesów i w kontakcie z kasą – ludzie często wypadają blado, stara jest to prawda, stara jak świat. Przyjaźnie się rozlatują, zaufanie znika i trafić się może jedna ze stron biznesowego układu, która czuje się niedowartościowana i oszukiwana (zwłaszcza, jeśli jest to nadwrażliwy wspólnik, siedzący na Północy Europy, w wiecznej zmarzlinie i ciemnościach, podejrzewający o przekręty i nadużycia wspólnika siedzącego w Afryce, który siedzi i niczym Cerber pilnuje ich wspólnego interesu).

A potem zwaliły się Hasbendowi na głowę urzędy zanzibarskie. Marzec to miesiąc rozliczeń podatkowych na Zazibarze i w marcu wszyscy się budzą – każde biuro żąda odpowiedniego dokumentu i papieru. Hasbend biegał więc bez wytchnienia - stemplował, podkładał, smarował, mnożył, dzielił, wyciągał pierwiastki i procenty, śpiąc po napoleońsku – nie więcej niż cztery godziny na dobę.

Mnie zaś szczególnie końcówka marca dała się we znaki.

W poniedziałek bez jakiegokolwiek powodu – po cudownym poranku, po świcie w Matemwe, kiedy wstawaliśmy przed szóstą, żeby zdążyć odwieźć dziecko do szkoły; słońce obramowywało szare, gigantyczne jak ocean chmury na wschodzie, rzucało pomarańczowe światło na białe obłoki na zachodzie i północy, a nadbrzeżne lasy palm kokosowych pochylały się nad plażami – napadł mnie smutek. Pierwszy raz od dawna. Uniosłabym go jakoś, rozbroiła, przeczekała, ale wraz ze smutkiem przyszła na Zanzibar najgorsza z możliwych pogoda. Te poranne kłębowiska chmur znad Oceanu Indyjskiego powinny były się skroplić i wyładować na wyspie, tymczasem przeszły obok i sprawiły, że powietrze nad nami zawisło – ciężkie, gorące i nieruchawe.

No i wysiadł prąd – na dwie doby, oraz zepsuł się generator, więc nie działały wiatraki – a tylko przy włączonych na maksa wiatrakach dało się tu jakoś wytrzymać.

Kilka razy miałam wrażenie, że zaraz umrę albo dostanę udaru. Bolały mnie kolana (od roweru? od biegania boso po plaży? od jogi? od reumatyzmu?!), puchły mi łydki i niemal pękały żyły stóp.

Lepiłam się od potu, śmierdziałam, twarz miałam pokrytą spoconą, tłustą warstewką.

Najgorsze jest jednak to, że znów nie miałam żadnego zajęcia. I na nic nie miałam ani ochoty, ani siły. Przeczekiwałam jakoś do popołudnia: pisałam tekścik do „H2O”, czytałam zaległe „Duże Formaty” sprzed dwóch lat, wsiadałam na rower i jechałam kupić coś do jedzenia (coś, co wytrzyma bez lodówki), a potem wracał ze szkoły Kajtek – jedliśmy obiad, robiliśmy lekcje, po czym Kajtek znikał z dzieciakami w ogrodzie albo za bramą. A ja, zostając sama przy stole, z papierami, gazetami i książkami, których już nie chciałam czytać, nie wyobrażałam sobie kolejnych godzin. W tym upale, w tej gęstwinie upału, bez prądu, bez możliwości wyjścia z domu, nie tylko dlatego, że ma się nieletnie dziecko pod opieką, ale i dlatego, że po prostu nie ma dokąd pójść, żeby się rozerwać. Żeby pospacerować wśród księgarni, drogerii, spożywczaków, po rynku, po ulicy z przyciągającymi wzrok i duszę witrynami sklepowymi. Nie ma tu kina, nie ma chłodnego Dragona z tuzinami nieznajomych dziennikarzy i doktorantów sączących piwo za piwem, nie przyjeżdża tu żadna ze sław z koncertami i nie mogę ot, tak sobie wpaść na długą, zrelaksowaną domówkę do moich polskich przyjaciół.

W te popołudnia nie wiedziałam, co mam ze sobą zrobić. Jak dotrwać do 22 i położyć się spać – nago, na rozgrzany materac, gorące prześcieradło, pod gorącą moskitierę – bez szans na dobry, spokojny sen.

Jedyne, co mogłam robić, to palić jointy, popijać je białym winem z wodą, patrzeć na otaczające mnie krajobrazy i od czasu do czasu zajrzeć do książki, gazety, netu. I to reż robiłam.

Dziś mamy ostatni dzień marca. Prąd wrócił, fundi naprawili generator, jest ciut chłodniej, niebo mamy pochmurne, ciemne, od czasu do czasu grzmi - więc będzie padać, i wreszcie –wreszcie - oczyści się atmosfera.

marcowe przesyłki

2011-03-24T15:07:00.002Z

w pierwszy dzień wiosny odebrałam na poczcie dwie niezwykłe przesyłki: najświeższą, wymarzoną prasę oraz "pierwszy krzyk", dokument, o którym wspomniałam w dniu kobiet. nadawcą jest mieszkanka gdyni - kobieta, której nie znam i której nigdy nie widziałam. kobieta czytująca few island views. strasznie się cieszę i jeszcze raz - gorąco dziękuję. dziękuję tak, że aż sztywno mi się pisze ze wzruszenia... no bo - jak tu się odwdzięczyć? jak?

druga przesyłka pochodzi od mamy antka i frania, i jest marcowo-urodzinowa - dwie grube książki elżbiety cherezińskiej, autorki, o której słyszałam dużo dobrego i teraz mogę ją wreszcie sama przeczytać. też dziękuję - gorliwie i poddańczo. odwdzięczę się setką ognisk w Lesie.

a skoro już jestem przy poczcie - to niniejszym pragnę podziękować za mega ilość paczek, które przysyłała mi "szefowa" z "H2O" (naszej gazetki o syrenkach dla dziewczynek) - aga blue . dostaliśmy od niej tyle gazet i czytadełek dla dzieci (dla kajtka), tyle odcinków "H2O", tyle "Wysokich Obcasów" i tyle "Dużych Formatów", że odwdzięczanie zajmie nam całe życie. na razie zaś wysłaliśmy adze blue całą masę afrykańskich bocianów, żeby zdrowo doniosły marcową dziecinę.

syreny z mbweni ruins

2011-03-18T05:21:00.000Z

jumping water yoga and sunshine

2011-03-17T07:14:00.004Z

happy child on his mother birthday yoga retreat at sunshine hotel, matemwe.

pictures by clare:) clare! thank you for this picturesque mixture of joy!

częstego dnia babci

2011-03-09T18:51:00.001Z

Odkąd nie żyje babcia Basia, odnoszę wrażenie, że jest bliżej mnie niż kiedykolwiek. Czuję ją wręcz naocznie. Czuję, że w osobliwy, zadziwiający sposób, po śmierci, jest bardziej mobilna. Że lepiej mnie rozumie, że lepiej widzi to, kim jestem i kim się staję. Triumfuje nade mną i kiwa nieznośnie głową, widząc, że po tylu latach jej drobnych i większych batalii o mój wegetarianizm („mam taką dobrą szyneczkę, ewunia, specjalnie kupiłam dziś w sklepie, świeżuchna, różowa – zjedz kawałek, przecież ci nie zaszkodzi…”, „kiedy skończysz już z tym twoim dziwactwem?”, „zjedz za moje zdrowie” itp.), tenże poległ w zetknięciu z Afryką oraz z trzecią dziesiątką mojego życia. Ostatnio, w górach Udzungwa, dokąd wybraliśmy się na moją modłę (włóczęgowsko, busiarsko, nierezerwacyjnie i powoli) i skakaliśmy pod wielkimi wodospadami wśród deszczowego lasu i swawolących endemicznych małp tanzańskich, śniła mi się babcia w swoim (to jest moim, bo śnionym) domku – na wsi, na prawdziwym końcu świata.

(Swoją drogą – ileż tych końców i koniuszków świata występuje w naszym życiu? U mnie zaczęło się od Nako – końca świata w Indiach, w dolinie Spiti, potem był Mount Everest widziany z kabiny rozklekotanej ciężarówki jakiegoś miłego skośnookiego kierowcy, który zgodził się zabrać dwie dziewczyny na stopa i rżnął trasę przez płaskowyż dokładnie naprzeciw Wielkiej Góry, Matki Szczytów, którą oświetlało Wielkie Słońce, a ja robiłam slajdy genial, które ZAGINĘŁY w Przeprowadzkach… potem była wyspa Dominika na Jeziorze Wiktorii i brzeg wschodniej rzeki w Serengeti, nad którą pasły się najbardziej fantastyczne zwierzęta ziemi - ten brzeg, na marginesie (marginesu) był miejscem tak przepełnionym Dzikością, że wraz z Hasbendem ulegliśmy przemożnemu impulsowi i rozebraliśmy się do naga – fotografując, chodziliśmy na golasa między żyrafami, gnu i zebrami u wodopoju, nie można było inaczej, wobec takiej natury, człowiek musi złożyć broń i ubranie pod parasolkowatą akacją… wtedy, na tym dzikim brzegu, Hasbend, wzruszony moją naturą – poprosił mnie o rękę… a potem? Potem był dalszy ciąg końców i początków świata aż do ostatniego - w boskiej Etiopii).

Babcia śniła mi się nieswojo. Jej synowie, a bracia mojej Mamy, robili jakieś przewały i nie odgrywali nic dobrego w moim śnie. Babcia jednak pozostawała cool. Dobrze się z nią dogadywałam, dzieliłyśmy dużo Siły: rodzinnej, kobiecej. Próbowałam wyciągnąć z niej jak najwięcej historii – ale pytając, nie potrafiłam wyjść poza niełatwe doświadczenia wojny i potworne doświadczenia małżeńskie. Chciałam wiedzieć za dużo w stosunku do tego, co ona mogła mi powiedzieć. We śnie w Udzungwa babcia była uległa i spolegliwa – jakby nie chciała widzieć, słyszeć i mówić zła, które dokonywało się z rąk jej męskich potomków. Odprowadziła mnie na autobus i chciała wcisnąć jakieś banknoty w kieszeń – jak to zawsze bywało. Tym razem stanowczo odmówiłam – mój portfel był pełny.

Babcia nie miała nic – a pragnęła dać wszystko i wszystko dawała. Przez parę lat studiów każdego miesiąca wręczała mi 200 zł. Na jedzenie, jak twierdziła.

Być może teraz, żyjąc tak blisko mnie, bez granic i bez materii do pokonania, gniewa się trochę, że zamiast unikać ścieżki jej męża, dziadka Stefana (był alkoholikiem, zginął pod kołami pociągu), powielam ją somehow. Ulegam używkom – czasami za często: wróciłam do palenia papierosów, zieloną smażę od dawna, a i Hasbendowi próbuję dotrzymać kroku w smakowaniu bukietów win południowoafrykańskich (i delektowaniu się dębowymi posmakami w burbonach). Może babci się to nie podoba? Może się martwi o pierworodną wnuczkę? W końcu nie mam już dwudziestu lat – zmarszczki od wdechów rzeczywiście znaczą usta, a promile rzeczywiście wypłukują encyklopedyczną wiedzę z mózgu.

Babcię Stefę, która umarła jak miałam 18 lat i właśnie po raz kolejny zakochałam się na zabój, nie zdążyłam zapytać o kompletnie nic ważnego. Rekonstruuję tylko to, co pamiętam (i to, co mitologicznie opowiadał mój Tata) i staram się sklecić jakąś postać. Fizycznie jestem do niej podobna jak dwie krople wody. Była radosną, pogodną przedszkolanką. Znała pięć zdań po francusku i kazała nam dygać („bon żur, madam”, „orewuar madam”). Na wzór górali tworzyła też prognozy pogody – ręcznie, w zeszycie w kratkę, zapisanym granatowymi długimi literami. Siedziała na amerykance, kręciła kciukami i patrzyła w wysoką topolę, która raz w słońcu, raz w chmurach, wskazywała jej pogodowy trop na przyszły rok.

Żałuję, że instytucja babć (i dziadków w sumie też) znika z gałęzi naszych europejskich rodzin.

Zawsze (również przed Afryką) wiedziałam, że związki z Przodkiniami, bo w zasadzie tylko z Przodkiniami mam kontakt (dziadkowie naprawdę odeszli), to jedna z moich największych życiowych Podpór.

primal scream

2011-03-08T07:57:00.002Z

a ja, ja-kobieta, ja-matka, ja-feministka, ja-siostra, ja-kochanka, ja-przyjaciółka, ja-podróżniczka, chcę wreszcie zobaczyć ten film.

majówka w bieszczadach

2011-03-08T07:54:00.003Z

asia mandala zaprasza do siebie w góry na majówkę:)

Z Afryki zawsze coś nowego

2011-03-05T15:12:00.004Z

Mężatka. Kobieta przebywająca w stałym związku. Stałym, zamkniętym związku. Z mężem i – jak to zwykle bywa – z dzieckiem.

Przebywa zatem w domu i w macierzyństwie. Bez nałogów. Bez dawnego życia. To życie – dawne, niedowierzająco minione – w niczym nie przypomina obecnego. Które jest zdrowe, pełne miodu i mleka, ale straszliwie samotne: mężatka jest kompletnie Sama. Wcześniej, dawniej, rzadko bywała sama. Jej mąż, jak wielu innych mężów, jest zajęty Pracą od rana do wieczora, często nawet w weekendy. Nie ma na nic czasu. Szczególnie nie ma czasu dla dziecka. Parę razy je kąpie, parę razy potrzyma, popatrzy, pozerka. Cześć, a kuku, jak się masz? Kici kici. Poza upragnionym niemowlęciem przy piersi, otacza się bohaterami literackimi – czyta masowo książki i odrabia zaległości w lekturach noblistów. W pierwszym kwartale życia dziecka pochłania wszystko Naipaula, który objawia jej Trynidad jako Ideę: wyspiarskości, postkolonializmu i wielokulturowości. Po latach pogłębi tę Ideę poezją innego noblisty – Dereka Walcotta, którego tomik brawurowo zrecenzował w Wyborczej Piotr Śliwiński. We wczesnym macierzyństwie Wyborcza była dla niej (oprócz porannych płatków z pełnego ziarna i orzechów włoskich z drzewa Babci Basi) najpożywniejszą papką. Opiniotwórczą. Tomik niezwłocznie zamówiła w Empiku, recenzję wycięła, skopiowała i rozdała znajomym, którzy nie gorączkowali się jednak Walcottem tak epifanicznie, jak ona. Znajomi wszak nie mieli w planach rychłej (kolejnej) przeprowadzki na egzotyczną wyspę. Ona zaś miała, więc nic dziwnego, że oceaniczny, konstelacyjny i szumiący Walcott, dał jej na drogę swoje wiersze – wiersze jak lunch boxy, wiersze jak kłębki nici, wiersze jak strzały.

Z żywych ludzi spotyka tylko coraz nudniejsze koleżanki. Żadna z nich nie ma dziecka, każda może wyjść z domu, kiedy chce i wrócić, kiedy chce. Albo nie wrócić wcale.

Po roku następuje przeprowadzka z konieczności. Taki downgrade. Downtown downgrade. Nadchodzi jesień, a ściśle 1 Listopada. I tego 1 Listopada musi się wynieść z Ulicy Wszystkich Świętych na Ulicę Świętej Zdzisławy. Szukała nowego mieszkania zastępczego dla swojej trzyosobowej rodziny (plus pies) przez pośredników różnych Biur podróży, tfu, biur nieruchomości. Z roczniakiem pod pachą. Pamięta, że między oglądaniem jednego lokalu a oglądaniem drugiego, zmieniała dziecku pieluchy z kupą w małym samochodzie pana Filipa, który dyskretnie i bardzo po szwedzku, czyli doniośle i z pełnym zrozumieniem dla nowego typu kobiecej materii, przyglądał się z siedzenia kierowcy na to, co czyni jego pasażerka i klientka w jednej osobie. A ona uśmiechała się przepraszająco. Pan Filip był fajny. W samochodzie słuchał Steviego Wondera. Lubił koncerty w Blue Note i nosił prochowy płaszcz. Dopiero co skończył studia, ale miał już jakieś poważne plany co do swojej dziewczyny. I co do kariery.

Niefajne jednak było to, że pan Filip nie był w stanie pokazać jej niczego odpowiedniego za cenę, którą mogli mu dać za trzypokojowe mieszkanie. Same nory albo blokowce z meblościanką na końcu świata.

W ogóle ma pecha do mieszkań. Do domów. Zawsze są dla niej za drogie.

W końcu znalazła tę Świętą Zdzisławę - z innym pośrednikiem, a raczej pośredniczką. Młoda, zadbana kobieta z agencji Lokum potrafiła wsłuchać się w jej potrzeby („ma być zielono dookoła”) niż socjologizujący, młody mężczyzna.

I tak, nagle z centrum miasta, z centrum wydarzeń, z centrum świata, o ile nie wszech, przeniosła się w las. W Dzicz. Dzicz podmiejską. Na obrzeże. Margines. Prowincję. Wokół żadnej znajomej, bliskiej matki. Wszystkie dawne koleżanki – albo bezdzietne, a bezdzietna kobieta była dla niej wtedy nieosiągalna, albo setki kilometrów stąd, albo poobrażane bóg wie na co (na nią, do dziś nie wie, dlaczego się obraziły). Jedyne w tej Dziczy były drzewa, Pory Roku, dzikie ptaki (jej pierwsza sójka, jej pierwszy dzięcioł, jej pierwsza wilga), łażenie z psem i z dzieckiem po śniegu i podchodzące pod dom sarny. I ona - Sama. Zasypiała zmęczona równo z dzieckiem o dziewiątej. W ciuchach, bez mycia zębów. Budziła się w nocy, nie pamięta już, czy się myła i przebierała, czy spała tak do rana. Rok po roku.

Jedynym promieniem tamtego czasu obdarowywała ją Asia, odnaleziona po latach przyjaciółka z akademika. Jedyna matka w pobliżu.

Tęskni do tej Dziczy czasami. Do chłodu i zimna. Do Pór Roku.

Wiosny na Świętej Zdzisławy miały niepowtarzalny czar: bo to były pierwsze wiosny jej syna i – niezwykłe w macierzyństwie bliskim dziecka – Przeżywała je na Nowo. Pączki liści, słoneczne dni, forsycje. A potem kwiaty jabłoni u Staruszki Sąsiadki, truskawki, pszczoły, ciepło. I lato – strzelające pod nogami pestki lip. Jagody. Grzyby. Wrzosy. Urodziny syna. I jesienie.

Afrykańczycy nie mają pojęcia o naszych porach roku. Tak, jak żaden Europejczyk, jeśli nie był w Afryce (nie mieszkał tu dłużej) nie ma pojęcia o Życiu poniżej swoich obwarowanych granic.

Trzy lata zajęło jej przedzieranie się przez chaszcze wokół Świętej Zdzisławy.Wygrzebywała się spod stosów liści jak stara wiedźma PlePle.

Aż wreszcie nadszedł dzień, w którym postanowiła coś zmienić. Nie mogła już ani jednego dnia dłużej patrzeć na brudne ściany mieszkania. Ani na zaplamione sokami oraz błotami z łap psa, wykładziny w kolorze sraczkowatym, najbrzydszym z możliwych. Dzieciak chodził już do przedszkola, ona pracowała – lawirując między godzinami przyjęć i odbiorów ze świetlicy. Zamówiła u Hasbenda wolny tydzień w Pracy, kupili dwie drabiny, farby, pędzle i zaczęli malować pokoje, idąc od kuchni, przez łazienkę, sypialnię, stołowy i pokój dziecka aż do korytarza. Straszna to była robota – zwłaszcza, że miała miejsce zimą, tuż przed Bożym Narodzeniem, i odmarzały im łapy, bo trzeba było wietrzyć podczas malowania. Pomalowali wszystko – łącznie z kaloryferami i drzwiami. Wymienili wykładziny. Przestawili meble. Zawiesili batikowe zasłony przywiezione z afrykańskich podróży. I kupili stojące lampy z mocnym światłem - do długiego czytania po zmroku.

Trzy lata. W tym rok przepracowany w szkole – i wielka ulga, że mogła odejść. Koniec roku szkolnego był dla niej szczęśliwszy niż dla wszystkich uczniów razem wziętych. Zwłaszcza, że świętowała go przy dźwiękach płynących w krótką, czerwcową noc z Dziedzińca Różanego, gdzie po raz pierwszy w Polsce wystąpiła Patti Smith.

W ogóle pierwsze razy są najlepsze. I trzeba walczyć o to, żeby wszystko móc widzieć jakby się to widziało po raz pierwszy. Borges w wierszu “La Dicha” („Szczęście”) pisze – a ona cytuje za Paulem Theroux Dark Star Safari, które Wydawnictwo Czarne ma wydać w 2012 roku – że „everything happens for the first time”, „whoever embraces a woman is Adam”, „whoever lights a match in the dark is inventing fire”, jakikolwiek Podróżnik widzi w Egipcie zużytego już Sfinksa lub nudną piramidę, powinien pomyśleć: “In the desert I saw the young Sphinx, which has just been sculpted” – ponieważ “Everything happens for the first time but in a way that is eternal”. Tak bardzo lubi robić coś pierwszy raz.

Po trzech latach pokonała pierwszą fazę wykluwania się z macierzyństwa. Częściej się uśmiechała, częściej wychodziła, częściej słuchała muzyki. Poznała dużo wspaniałych matek i zaprzyjaźniła się z fajnymi kolegami. Ćwiczyła jogę, co rano biegała po lesie i cieszyła się każdym dniem.

Aż przyszedł Zanzibar. I kolejne dwa lata mozołu.

I jest Teraz: norma wyrobiona. Odczekała, wygryzła dziury w poduszkach, wysiedziała swoje. Po Down przyszła Dawn - jutrzenka, aurora, madrugada. Wróciło w niej czucie: strasznie czegoś Chce. Chce znowu - jeździć. Ale jeździć w zupełnie nowe, nieznane miejsca. Jeździć intensywnie, bez postoju. Jak w Etiopii. Jak Po Raz Pierwszy.

Codziennie chce jechać gdzieś do Afryki (Malawi, Zambii, Zimbabwe, Rwandy, Mozambiku, RPA, znowu do Egiptu, znowu do Kenii) – choćby na tydzień. Przeczytać, co się da o kraju, polecieć, wynająć auto i poczuć na własnej skórze, jak ten kraj smakuje, jak wygląda, jak pachnie i jak się w nim mówi oraz porusza.

Ma pęd do Afryki.

Ex Africa semper aliquid novi.

spod lipy

2011-03-05T14:58:00.000Z

kocham to zdjęcie spod lipy

kobieta w podróży

2011-03-02T05:08:00.003Z

chciałabym z afryki przenieść się do gdańska: w gdańsku 8 marca rozpoczyna się konferencja poświęcona "kobietom w kulturze" - "kobietom w podróży"... (szczególnie samotna) kobieta w podróży to przecież jeden z moich ukochanych tematów...
tymczasem wylizuję się po okropnym przeziębieniu (osłabieniu), doczytuję amosa oza (cudowna "nie mów noc"), wyczytuję wywiady z "dużych formatów" (fenomenalny stasiuk, kondrat i bauman) i rozpoczynam nowy rok na zanzibarze: po etiopii i po udzungwa moutains, nadszedł czas towarowania fair trade curio, czas pisania, czas nauki suahili i czas rozglądania się po wyspie.

nie robiłam zdjęć

2011-02-26T07:22:00.010Z

nie zrobiłam w etiopii ani jednego zdjęcia - z wielu powodów. to, co poniżej pochodzi z listopadowych zbiorów hasbenda. południe etiopii: dolina omo i konso.

Rok 2003 w Etiopii

2011-02-15T11:21:00.003Z

Na czym polega urok Etiopii? Co sprawia, że każdy, kogo znam, nawet najbardziej rasowy i daleki od przesady czy histerii podróżnik, przepada w niej niczym tkliwy amant filmowy w zetknięciu z głębią oczu wielkoformatowej heroiny?

Zwierzyłam się przyjacielowi, że nie mogę otrząsnąć się z Etiopii: że budzę się rano i marzę, żeby wyjrzeć przez okno i zobaczyć wschód słońca nad Addis (zamiast nad zanzibarskim Mbweni), żeby napić się kawy w drobnej filiżance w jednym z przydrożnych barów kawowych, których tysiące zostawili po sobie Włosi, żeby poczuć wieczorny chłód rozciągający się na płaskowyżu i żeby posłuchać etiopskiego jazzu wyciskanego z lokalnych barów masinko, do których chadzałam namiętnie z jednym z kierowców, gdzie piliśmy – na uzupełnienie minerałów - doskonałego St. George’a, piwo butelkowe oblepione wizerunkiem naczelnego świętego Etiopii – Jerzego na białym koniu zabijającego smoka.

Byłam niezwykle zapracowana w Etiopii. Całkowicie oddałam się realizowanemu programowi i klientom, z którymi przez ponad 20 dni podróżowaliśmy i zwiedzaliśmy bez wytchnienia, najpierw historyczną północ, a potem gorące południe. Wczoraj wieczorem, siedząc przy barze Sunshine, zaciągając się ostatnim etiopskim papierosem Nyala i wpatrując w przybierający ocean, pomyślałam, że tak bardzo tęsknię do Etiopii i tak bardzo ją pokochałam, bo po prostu w Etiopii byłam WOLNA. Wolna - pierwszy raz odkąd jestem matką. Wolna, czyli dojrzała, gotowa, otwarta. Pogodzona. I odważna: z pasją i pomysłem na siebie. Jak to kiedyś bywało.

W Etiopii poczułam też, że moje znojnie rozrastające się dredy, dredy ponasiąkane Afryką, dredy z nadania samego Jah, dredy, w które nikt już nie wierzył (nawet ja sama), dredy, które były w Indiach, dredy, które były w Kenii, Tanzanii, Ugandzie, Polsce, dredy, które przeżyły napady insektów, pyłów i soli oceanu – moje jasne, farbowane dredy nabrały lwiej mocy.

Innemu przyjacielowi, Radży, londyńczykowi urodzonemu w Palestynie, wychowanemu w Kairze i dorastającemu w Stambule, obecnie mieszkającemu na Zanzibarze, a więc człowiekowi, który dużo wie na temat spirytualnych opóźnień i niesfornych wędrówek, zwierzyłam się, że czekam na duszę po Etiopii – duszę, która jeszcze nie doleciała, mimo że moje ciało przyleciało już tydzień temu. „Przy założeniu, że twoja dusza pokonuje 30 km dziennie – odpowiedział Radża – powinna wrócić za 50 dni. Daj jej czas.” Czekam więc na duszę (przy muzyce Aster Aweke włączonej non stop) – doprowadzam dom do stanu używalności, walczę z brakiem prądu i nową pralką, robię zakupy, odpowiadam na zaległe mejle, zajmuję się synem i Hasbendem, ćwiczę jogę, biegam na plaży w Sunshine – a wszystko to w oczekiwaniu i na duszę, i na dalsze zlecenia od tur operatora: bycie egzotyczną pilotką jest bowiem tym, co chcę robić w życiu najbardziej. Najbardziej, najbardziej.

Od czasu pierwszych Indii, żaden kraj nie wywołał we mnie tak nieutulonego żalu na odejście. Gdybym mogła zostać chociaż o jeden dzień dłużej. Chociaż o jeden dzień. Zostałabym.

Etiopia to jedyny afrykański kraj, który nigdy nie został skolonizowany. To jedyny afrykański kraj, który pokonał i przepędził białych najeźdźców. Jedyny kraj schrystianizowany bez udziału złej ręki białego człowieka w habicie splamionym krwią czarnych pogan. Dominującą religią Etiopii (obok islamu) jest Ortodoksyjny Kościół Etiopski, wprowadzony przez króla Ezanę w 4 wieku po Chrystusie.

Ostatnim prawowitym władcą Etiopii był Hajle Selasje – Ras Tafari Makonnen, i to od jego rodowego nazwiska wzięła się nazwa ruchu rastafarian. Ras to książę, Tafari znaczy przerażający, straszny. Wedel źródeł historyczno – mitologicznych Hajle Selasje był 237 (i ostatnim) kontynuatorem dynastii Salomońskiej. Etiopczycy wierzą (i ja razem z nimi), że przez blisko dwa tysiąclecia władali nimi potomkowie wielkiego, mądrego króla Salomona, do którego z gościnną wizytą udała się legendarna królowa Etiopii (i Jemenu) Saba. Salomon i Saba tak bardzo przypadli sobie do gustu, że rozsmakowali się nie tylko w inspirujących dysputach, ale i we własnych, smagłych ciałach. Z królewskiego słowa i królewskiego ciała powstał więc pierwszy Salomoński imperator Etiopii – Menelik. Chłopiec urodził się i wychowywał w Etiopii, raz tylko udawszy się w inicjacyjną podróż do ojca. Wyruszył mając 22 lata. Na dworze Salomona zabawił cztery lata. Wrócił do matki z nieprzebranym bogactwem darów, między innymi z licznym zastępem młodzieńców – reprezentantów dwunastu plemion Izraela oraz z izraelskimi kapłanami. Stąd Etiopia i OKE ma tyle wspólnego z Izraelem i judaizmem. Przez stulecia jedną z ważniejszych grup społecznych Etiopii byli Falaszowie – oryginalni Żydzi etiopscy, których niedobitki uratował z łap Mengistu rząd Izraela w 1991 roku – ładując ich do wyczarterowanych samolotów i przyjmując w Ziemi Obiecanej jak swoich. Najważniejszą jednak i najbardziej kontrowersyjną zdobyczą młodego Menelika jest Arka Przymierza, kryjąca 10 Mojżeszowych przykazań. Każdy etiopski kościół przechowuje replikę Arki w tzw. Holy of Holies, zakrytym przed oczami zwykłych wiernych super świętym ołtarzu.

Na Etiopię czekałam blisko dekadę. Mieliśmy jechać z Hasbendem na wielką wyprawę – w styczniu 2003 roku. Miałam wtedy fioła na punkcie Leakeya, wykopalisk, pierwszych ludzi, praprapraciotki Lucy (australopiteczki) i naszych człowieczych korzeni – korzeni jak wiadomo afrykańskich. Potrzebowałam ciekawych tez (sprawdzonych w terenie) do pracy magisterskiej i wydawało mi się, że Etiopia jest jednym z najciekawszych kierunków świata. Jednak w styczniu 2003 roku okazało się, że wszystkie cudowne kierunki świata postanowiły zbiec się dla mnie i we mnie, w maleńkim zakamarku na dnie brzucha, w postaci Kajtkowej zygoty. I Etiopia zniknęła z mapy moich podróży na osiem lat.

Ale Afryka nie byłaby Afryką - zwłaszcza przy moim silnie magicznym odbiorze zjawisk - gdyby nie strzeliła konstelacjami jak pejczem (na górze), gdyby nie szturchnęła ryftową tektoniką (na dole) i gdyby nie zapętliła trochę czasu (między górą a dołem). Gregoriański rok 2011, w którym się aktualnie znajdujemy, jest w Etiopii juliańskim rokiem 2003. Trafiłam więc do Etiopii w samą porę. Nie zgubiłam ani jednego dnia.

zdjęcia z wigilii

2010-12-25T13:54:00.003Z

wigilia w sunshine

2010-12-24T15:53:00.003Z

Jest wielki, popełniowy przypływ oceanu – wyszliśmy właśnie ze słonej wody i ociekamy. Za pół godziny usiądziemy do pierwszej wigilii w Sunshine: międzynarodowej, gorącej i afrykańskiej. Całkowicie wyluzowanej i pogańskiej. Niebo lekko się zachmurzyło, księżyc daleko na wschodzie, pierwszej gwiazdy jeszcze nie widać. Elvis mruczy kolędy. A my pędzimy pod słodkowodny prysznic, wbijamy się w kuse, przewiewne ubrania i przy dźwiękach fal, przy pięknie przystrojonych stołach zjemy genialną kolację (bez opłatka)…

A w gwiazdkowym, zanzibarskim prezencie dla wszystkich pań (i panów) świąteczny sms od Beryl do rozpropagowania:

“Do you know what would have happened 2010 years ago if it had been three Wise Woman searching for a new born baby instead of three Wise Men? They would have asked directions, arrived on time, helped deliver the baby, cleaned stable, made a casserole, brought practical gifts and there would be peace on Earth. Pass it on to all wise woman you know! Happy Christmas!”

timkat i etiopia

2010-12-02T14:04:00.003Z

być może chwalę się przedwcześnie - ale nie mogę zacisnąć ust wobec faktu, że w styczniu razem z AFRICA LINE zabieram na wycieczkę do etiopii szóstkę najprawdziwszych na świecie ludzi! będę pilotką! wreszcie! wreszcie wychodzę z domu, jadę w nieznane, podejmuję ryzyko i przywiozę własnoręcznie zarobione pieniądze - choć akurat w tym przypadku, w przypadku TAKIEJ wycieczki, w przypadku TAKIEJ firmy i TAKIEGO wyzwania - kasa jest najmniej istotnym elementem. od powodzenia tej wyprawy zależy (cała) moja przyszłość...

yoga on chumbe island

2010-11-26T07:54:00.002Z

początek yoga retreat with jo - szósta rano na pomoście mbweni ruins - zupełnie jak "mamma mia!"....

nasz bungalow u stóp latarni morskiej (sprawdźcie chumbe island w necie - jest wyjątkowa i prawdziwie ekologiczna):

chyba

2010-11-26T06:16:00.023Z

niestety polskie grzyby na zanzibarze smakowały jak odgrzewane kotlety w prowincjonalnej remizie i boli mnie po nich brzuch...

chyba nie tęsknię już tak bardzo do kraju (do domu?) - chyba nastąpił przełom w naszej emigracji, chyba przekroczyłam emigracyjny rubikon, chyba przetrwałam najgorsze. do niedawna każdego dnia marzyłam o powrocie i wizualizowałam sobie naszą nakrapianą cudownością polską przyszłość: a to jesień i bród liści, a to maj i spacer wśród kwitnących jabłoni, a to zima ze śniegiem w lesie i zerkającymi zza rogu gołych dębów sarnami, a to kajakowe lato z przyjaciółmi i ich dziećmi nad gęstą rzeczką snującą się lipcowo na wschodniej rubieży, a to ja i mój syn przy stole kuchennym w naszym niesprecyzowanym domu, a to ja przy dziesiątce kuchennych stołów w ściśle sprecyzowanych domach moich przyjaciółek, a to ja i hasbend na setce koncertów, wystaw i spektakli...

mija dwa i pół roku odkąd wyjechaliśmy i myślenie o powrocie robi się twarde jak kamień milowy. próbuję się rozmarzyć i wykrzesać odpryski dawnych wyobrażeń, ale zacinam się juz przy pierwszym obrazie (pomijając logistykę pakowania i przesłania do europy zgromadzonego dobytku w postaci książek, płyt, rzeźb i tkanin): lądujemy na lotnisku w poznaniu i co dalej? kto w tym czasie pilnuje sunshine, naszego świeżo otwartego hotelu, który niczym niemowlak wymaga stałej opieki? gdzie zamieszkamy? w centrum? do jakiej szkoły ma pójść kajtek, nasz złotousty, bosonogi dzieciak znad turkusowego oceanu - wszak te fajne, małe i społeczne są już pełne, a rejonowej szkoły w centrum miasta boję się jak ognia? gdzie i jak mam pracować? co ma robić hasbend? czy mamy być razem czy oddzielnie? on tam, ja tu, ja tam - on tu? i gdzie będą nasi przyjaciele, do których tak tęskniłam?

chyba zaczęłam sobie układać życie na wyspie, bo po dwóch latach zamknięcia i szaleńczej, paraliżującej nostalgii - wychodzę z domu i zrywami uczę się pracy w hotelu: spotykam nowych ludzi (mamy naprawdę wspaniałych, serdecznych i interesujących gości z całego świata), z którymi prowadzę inspirujące rozmowy, bywam kelnerką, bywam sprzątaczką, sklepową i przewodniczką - a przy tym codziennie ćwiczę jogę i bardzo powoli (acz obiecująco) zaprzyjaźniam się ze współjoginkami... dwa tygodnie temu pojechałyśmy razem na weekend z jogą na genialną wysepkę nieopodal stone town i pierwszy raz na zanzibarze poczułam, że jest mi bezwzględnie dobrze - niemal tak dobrze, jak z moimi przyjaciółkami w Lesie...

ps.

o uczestniczkach weekendu z jogą powinnam napisać na osobnej kartce, co mam nadzieję, uczynię niebawem. tymczasem zerknijcie na zdjęcia z fejsbuka: yoga on chumbe island

znowu z lasu

2010-11-24T10:37:00.007Z

siódme uro kaja w Lesie: nawiedzona matka z zapałkami kreśli wspaniałą wizję dalszej siedmiolatki...to było we wrześniu.

a dziś?

parno, gorąco, pot oblepia skórę, żyjemy od deszczu do słońca - albo odwrotnie.

za pięć minut jadę po kaj do szkoły, piszę więc szybko - i w pocie czoła, biustu, zgiętych kolan. temperaturę podwyższa dodatkowo wrzący na piecu (elektrycznym) obiad. dziś adekwatnie do jesiennych wspomnień - gotuję suszone zawadzkie grzyby, które podsmażę z cebulą i wymieszam z płatkami owsianymi curry. oczywiście, lepsza by była kasza jęczmienna - ale wyszła miesiąc temu.

muzyka na dziś

2010-11-10T19:06:00.009Z

Muzyka budzi największe emocje i przy muzyki używaniu najwięcej emocji się wyśniewa.

Kiedy na przykład rozdziera mi się serce, chcę słuchać tylko P.J.Harvey albo Radiohead. Kiedy gotuję, lubię Kapelę Ze Wsi Warszawa, kiedy jem śniadanie- Magdę Umer, kiedy jadę samochodem - Kabaret Starszych Panów, kiedy mam tańczyć - klasykę disco (kocham Secret Madonny) albo Manu Chao i Mano Negrę. *

Dziś wieczorem:

schodzę z góry na dół, do kuchni. Zabieram ze stojącej przy piecu półki, zimną już miętę. Biorę pierwszy szybki łyk, zawracam ku wąskostopniowym schodom prowadzącym na górę, do sypialni i czuję na ustach mrowienie. To na moich wargach, uwijają się ruchliwe, drobnoustrojowe mrówki – mrówki zżeraczki, mrówki błyskawiczki, mrówki rozciapierzone nóżki, mrówki psujki cukru, chleba, ciastek, czekolad, mięs i mash potato, wypijaczki herbat, kaw, mlek i mięt – pozostawionych na dłużej bez czujnej ochrony - wszystko trzeba przez nie zamykać, najlepiej w plastiku, strasznie szczelnym plastiku, bo te cwaniary kurczą się do granic wcisku i wlezą wszędzie.

Dwa lata temu inaczej pisałam o mrówkach – uśmiecham się na wspomnienie samej siebie w drugim miesiącu pobytu, kiedy to przy porze deszczowej wylęgały się i przeprowadzały rzesze mrówczych korowodów, sprawiając, że przy kolejnym długim przemarszu (z jajami na plecach – do zagłębia rury od kibla spod jednego kolanka pod umywalką) – miarowo i komicznie podskakiwałam w klapkach, płaszcząc stada mrówek i wypryskując resztę tabunów antyrobakowym spreyem hit.

Dziś przesłuchałam już P.J.H. (znak to, że rozdzierało mi się serce) i postanowiłam poszukać nowej muzyki, bo nie miałam ochoty na nic z moich znanych/swojskich zbiorów. Zajrzałam do albumów od pana Jacka, zajrzałam do Muzyki z Mp3 sprzed trzech, czterech lat, zajrzałam do folderu od Kuby, od Łukasza i od Taty – odrzucało mnie od każdej piosenki.

Aż w końcu znalazłam czarną perłę afrykańsko-indyjskich mórz - Rokię Traore: Tchamanche i pierwszy utwór na tej płycie: Dounia, drugi utwór: Dianfa, trzeci utwór: Zen, czwarty: Aimer, piąty: Kounandi i tak dalej.

Rokia? - zabrzmiło jak echo oswojonej Tuareżki przemawiającej w głębinę studni pełnej świeżej wody - Tak, to ta Rokia od Mani i Radzika z Kopańca! - Rokię poznałam w sierpniu, siedzieliśmy przy stole na czerwonej wykładzinie i obieraliśmy tonę grzybów zerwanych przez B. w Koziej Szyi.

- A ją znaszszszszszsz? - spytała mnie Mańka tajemniczym głosem któregoś wieczoru w Kopanieckiej kuchni. Uśmiechnęła się szelmowsko, z satysfakcją i wiedźmowym błyskiem oczu. – Nie? Ha! No to posłuchaj! – wręczyła mnie i Radzikowi po kielichu czerwonego wina, dała papieroska, zasiadła na chyboczącym się stołku przy oknie zakrytym lotowską folią, uchyliła rąbka, spojrzała w niebo i wziąwszy solidny łyk ze swojego kielicha – włączyła Rokię. Czekoladowo-kakaowo-rumową Rokię, Rokię - czarną perłę afrykańskich mórz, Rokię, której niebiańskiego głosu tak bardzo dziś potrzebowałam!

nasz przewodnik!

2010-11-05T08:47:00.002Z

już jest - nasz przewodnik!
autorzy - krzysztof jaxa kwiatkowski, matylda pniewska, beata wójtowicz, marek pawełczak i ... ja! zaglądajcie, pozerkujcie i poczytujcie - oraz koniecznie przyjedźcie tu do nas wreszcie!
jestem zachwycona okładką - nie wiedziałam, jaką pascal wybierze - ale ta kolorowa afrykańska matka (afryka matka) rzuciła mnie na kolana... już myślę o kolejnych edycjach, wydaniach poprawionych i całkiem nowych przewodnikach...

ilustracje do poprzedniego tekstu

2010-10-31T09:55:00.010Z

nasz baobab na ulicy samaki w plakatach ccm:

spełnienie marzeń każdej matki: dziecko zajęte czytaniem i słuchaniem "tomka sawyera" w porze siesty:

i miłość - potężna, wszechogarniająca i zawzięta:

Wybór

2010-10-31T09:28:00.009Z

Dziś na Zanzibarze odbywają się wybory. Wszyscy dzielą czas na przed wyborami i po – odwlekając większość zajęć i zobowiązań na po. Jesteśmy w Afryce, pod panowaniem porewolucyjnej, reżimowej demokracji i nigdy nie wiadomo, kiedy społeczne niezadowolenie weźmie górę nad wyspiarską łagodnością. O władzę walczą dwie partie: obecnie panująca, bogata, lojalna wobec Tanzanii i przyobleczona w zielono-żółte barwy CCM (Karume, Kikwete i reszta) i CUF – biedniejsza, opozycyjna i konserwatywna, pragnąca totalnej odrębności, występująca w biało-niebiesko-czerwonych kolorach. Od wielu tygodni Zanzibar zaludniają wysłannicy CCM (zielono-żółci), którzy albo chodzą po wsiach bębniąc w domowej roboty instrumenty, jeżdżą na motorach z zatkniętymi w siodełka flagami, prują z hałasem głównymi drogami wypełniając po brzegi (i po brzegów kres) dala dale i ciężarówki i organizują wiece i zabawy na płaskich boiskach futbolowych, gdzie rozdają zielono-żółte kangi, koszulki i czapki. Na tle zielono-żółtego zalewu reprezentanci CUF są skromni – w okolicach Bububu zawieszają nad ulicą długie sznury powiewających szmatek i chust z nadrukami swoich kandydatów, oblepiają plakatami lokalne sklepy, bary i domy wzdłuż szos, wędrują pieszo w teren – bębniąc – jak CCM – w puste butelki i kanistry, grzechocząc butelkami wypełnionymi muszelkami i śpiewając z uśmiechem na szerokich ustach.

Hasbend prowadzi turystów przez bezdroża Etiopii, próbując swoich tytanicznych sił jako afrykański guide, a ja wraz z dzieckiem, które ma tygodniowe ferie śródsemestralne, wyniosłam się z miasta na kilka dni do Sunshine, na wieś. Trochę uciekłam przed wyborami – wszak jesteśmy w Afryce, a tu przy okazji wielkich emocji, jakie niosą wybory, mogą dziać się różne rzeczy. Pięć lat temu (i dziesięć lat temu też) – strzelano. Nam, białasom, w Mbweni, najpewniej nic by nie groziło, ale zważywszy na fakt, że jestem roztropną matką, wolałam dmuchać na zimne. Poza tym, i tak każdy weekend spędzamy w Sunshine, pomagając naszym wykończonym menedżerom. No, i mamy z Kajtkiem ferie, więc trzeba było przecież gdzieś pojechać.

Sądziłam, że ten tydzień Kajtkowych ferii wykorzystam uczestnicząc aktywnie w menadżerskich robotach: że nauczę się rachunków, księgowości i szeregowania wydatków, włączania generatora, chlorowania basenów, porcjonowania ryb i owoców morza, systemu shiftów (zmian) kelnerów, housekeepingu, kuchni oraz ich pensji, premii i podziału napiwków. Zwłaszcza, że pojutrze przyjeżdża do Sunshine nowy pracownik, Polak z Mtwary – asystent menedżerów, i też będzie się wszystkiego (powoli) uczył.

Niestety, mimo arsenału bajek, rysowanek, książek, filmów i słuchowisk – jestem główną atrakcją swojego siedmioletniego dziecka. Kajtek wymaga mojej uwagi i opieki przez większość czasu. Chce się bawić, grać w domino, bierki i kalambury, słuchać o Harrym Potterze i pływać w morzu. Mogę go (dobre i to) zostawić samego na około pół godziny – rano i popołudniu, i idę wtedy biegać. Mogę też dorywczo porobić coś w recepcji, podsumować przychód/rozchód sklepu, odkurzyć rzeźby i maski na półkach, poukładać suweniry – a w czasie trwania bajki (około półtorej godziny) porozmawiać z GM (General Manager) o sprawach niecierpiących zwłoki. Jednak chwila, w której bajka/słuchowisko/samodzielne kopanie dołków w piasku się kończy – ja kończę aktywność i zapadam w karmienie, czytanie na głos, przytulanie, spacerowanie i gadanie o wymarzonym piesku.

Mam okropny kryzys macierzyński (kochając przy tym synka najbardziej na świecie – galaktyką miłości).

Przeraża mnie tydzień ferii z pojedynczym dzieckiem W hotelu, nad oceanem, pod afrykańskim słońcem. PRZERAŻA. Gdyby miał tu jakiegoś kolegę, brata, siostrę albo opiekunkę – mogłabym ustalić shifty, mogłabym pracować z wolną głową, działać, załatwiać, organizować. Ale bez zmiennika – praca matki małoletniego dziecka jest niemożliwa.

Szczęśliwi ci, którzy mają do pomocy babcie i dziadków. Szczęśliwi ci, którzy potrafią łączyć życie zawodowe z troskliwą opieką nad dziećmi. I nie mają wyrzutów sumienia, że w powszechne dni tygodnia widzą dziecko przez pół godziny rano i kwadrans przed zaśnięciem.

Oczywiście, szczęśliwa ja, że mogę spędzać z Kajtkiem masę czasu i mam wolne od 8 do 14, gdy jest w szkole. Mogę pisać w tym czasie artykuliki, ćwiczyć jogę, czytać książki, zdobywać towar do Fair Trade Curio Shop, przejechać się do Sunshine (godzina w tę i godzina z powrotem), żeby dowieźć potrzebne z miasta rzeczy, ugotować obiad i zrobić zakupy – za pieniądze, które wypruwając sobie żyły w pocie czoła zarabia Hasbend. Nie mogę narzekać. I nie narzekam. Jestem głęboko i ściśle zobowiązana i składam Boginiom najszczersze, najgorętsze dzięki za wszystkie życiowe DARY. Ale chciałabym, och, jak bym chciała!, móc wreszcie wypruć sobie żyły w pocie czoła, wyjść z domu i przynieść tysiąc własnoręcznie zarobionych dolarów!

Szczęśliwi ci, któzy mogą wychodzić z domu, kiedy zechcą i wracać bez ściśniętego niepokojem gardła.

Poczekam na to jeszcze kilka lat.

Taki jest mój wybór.

uro matki słońce

2010-10-27T11:07:00.005+01:00

a dziś są urodziny asi szczech - najcieplejszej i najzabawniejszej dziewczyny na świecie, której na najbliższy urodzinowy rok życzę stu wschodów i zachodów słońca oglądanych razem ze mną - na zanzibarze....

i znowu w tęczach

2010-10-19T17:24:00.004+01:00

od czasu bezowocnej i dość desperackiej inseminacji, która przypadła na początek września i odbyła się w posen - w zasadzie nie piję i nie palę. taka codzienna abstynencja - w przeciwieństwie do poprzedzającego ją codziennego używania - wprawia mnie w nienaturalny stan zadziwienia. oto mija kolejny wieczór, a ja zamiast do szklanki wypełnionej czymś mocniejszym, przyklejam się do kawy inki (polskiego skarbu), zamiast przyssać się do szklanej fifki, zasysam sezon drugi doktora house'a...
dziś jednak mam wieczór (ciągnie się od popołudnia), że za każdą cenę kupiłabym papierowy stick z ziołem i odetchnęła z ulgą: znowu się sobie spodobała, znowu uznała się za zabawną i ciekawą, a zagubione litery i nuty znowu wróciłyby na swoje miejsce. gapiłabym się na coraz pełniejszy księżyc, szukała gwiazd z atlasu i nasłuchiwała cichuteńkich myśli.

a tak od dwóch godzin słucham "in rainbows". trzeźwa. w ciągłym przededniu wielkich, życiowych zmian.

2010-10-16T15:25:00.003+01:00

a jednak trudno mi wrócić do publicznego pisania.
wiem dlaczego: straciłam serce dla czytelników.
zobojętnieli mi. nie chce mi się starać. nie chce się dawać - obcym.
czuję, że powinnam odzyskać serce dla siebie. zadbać o siebie.

sobota, restauracja sunshine

2010-10-16T15:10:00.003+01:00

*
co widzę?
ocean podchodzący do plaży. lekko przytłumiony w kolorze.
słyszę?
pobrzękujące filiżanki, koop i huczące cicho fale na załamaniu rafy.
czuję?
łagodny wschodni wiatr na twarzy.
gdzie?
na pięterku, pod wielkim dachem z makuti.
przy długim stole zrobionym z grubych dech trzystuletniego wraku okrętu.
kiedy?
na kwadrans przed brytyjskim tea time.

dlaczego?

mania

2010-10-08T08:34:00.002+01:00

dziś są mani urodziny!!! a mani można teraz życzyć tylko jednego - owocnego i pełnego radości remontu kopańca! oraz córeczki - jak już w kopańcu mania zamieszka! love, mania

2010-10-07T18:33:00.001+01:00

i znowu boska trójka - szydłowska właśnie oznajmiła, że dziś są urodziny thoma yorka... i właśnie puściła "karma police"...

na plażach zanzibaru!

2010-10-06T15:25:00.002+01:00

zajrzałam na stronę polskiego radia (ściślej - trójki), a tu piosenką dnia (albo tygodnia) jest "na plażach zanzibaru", którą śpiewa grzegorz turnau (z bułecką) - toż to niespodzianka! pamiętamy grzegorza, pamiętamy marynę i pamiętamy początkującą polonistkę tosię - która z sukcesem - co zauważyłam przypadkiem w jednej z recenzji "bluszczu" - debiutuje prozą... my, polscy zanzibarczycy, dziękujemy za piosenkę!

wrócę

2010-09-29T11:23:00.003+01:00

od ponad dwóch tygodni jestem na zanzibarze - po długich (choć zawsze za krótkich) wakacjach w polsce; niedługo wrócę i tutaj - czuję, że chcę się znowu spisywać... a na razie zapraszam na afrykamerę

bibi jane

2010-07-23T13:41:00.015+01:00

zdjęcia jane goodall

2010-07-23T13:30:00.004+01:00

fragment z dzieciństwa

2010-07-19T18:14:00.003+01:00

Kilka razy rodzice wysyłali mnie do babci Basi na wieś. Nie lubiłam tej wsi, nudnej, brzydkiej z asfaltową drogą po środku. Nie było w niej żadnego jeziora ani stawu, żadnego lasu, żadnych dzikich ogrodów, żadnych fajnych sąsiadów, żadnych zwierząt, żadnych łąk i górek. Pamiętam jednak, że kiedyś udało mi się wyruszyć z mamą na wycieczkę lub spacer i wtedy – w ruchu, w drodze - okolice W. zamieniały się w ciekawą i pełną zagadek opowieść. Kiedyś wsiadłyśmy do autobusu, który wjechał daleko w wioski i dotarł do lasu, gdzie roiło się od jagód. Kucałyśmy z mamą pół dnia i zrywałyśmy jagody do kanek na mleko. Kiedy indziej zabrałyśmy z miasta rowery i jeździłyśmy wokół babcinej wsi – aż za torami kolejowymi, aż za polami sołtysa, aż za piekarnię na obrzeżach. I tam był inny, wspanialszy świat.

Teraz – ku mojemu zdumieniu – wspomnienia ze wsi babci Basi są najmocniejsze.

Jedyną wioskową rodziną, która posiadała dzieci w moim wieku była dwunastoosobowa rodzina Gilów. Mieszkali w drewnianym, jednoizbowym domu. Na podwórku mieli studnię, czarny bez i grzędę dyń. Ich najstarszy syn był moim równolatkiem i bawiliśmy się całymi dniami. Głównie wożąc się na zmianę w taczkach, na których dnie zgniłe jabłka wcierały się nam w portki. Raz powieźliśmy się dalej niż było wolno, dojechaliśmy do kępy starych groźnych wiązów czy grabów przy rowie melioracyjnym i pamiętam, jak babcia Basia, wściekła i zaniepokojona, biegła po polu kapusty sąsiada – odwiecznego wroga, i wołała mnie na murowane lanie, bo dziecięcym, niepilnowanym powsinogom groziła kara za włóczęgostwo, której egzekucji na szczęście nie pamiętam.

Rano w domu babci i dziadka Stefana, chudego alkoholika z jasnym wąsem i otyłej brunetki wzdychającej tak ciężko, jak tylko można wzdychać, budziły mnie bzyczące muchy. Krzątanina babci w kuchni – za nagrzaną od kuchennego pieca ścianą, upewniała, że życie biegnie prawidłowym torem. Lubiłam dotykać ciepłej, słomianej maty, wiszącej na kilku gwoździach przy łóżku, bosymi stopami, wysuniętymi z białej piżamy frotte w granatowe grochy. Babcia robiła placki. Ubijała drewnianym koziołkiem jajka, mleko i mąkę na grube, tłuste naleśniki, których nie lubiłam. Mama smażyła takie same - grube i tłuste - podczas gdy ja marzyłam o cienkich, andrutowatych i białych naleśniczkach, które wślizgiwałyby się do gardła z dżemem truskawkowym, a nie znowu z tymi samymi co zawsze powidłami śliwkowymi.

Jakże tęskinłam do rodziców wtedy na wsi! Raz, niezapowiedziany i w sekrecie przed babcią, z którą zawsze mieli na pieńku i najdelikatniej mówiąc, nie mogli się dogadać, przyjechał tata, prosto po pracy. Szedł z przystanku pekaesu ścieżką w sadzie pełnym owocujących jabłoni, w tym moich ulubionych papierówek. Rzuciłam mu się na szyję i poczułam, jak jest mi dobrze i bezpiecznie (cicho, ciepło, ciasno, ciemno, wilgotno, kołysząco). Nie mogłam się z nim rozstać. Chciałam zatrzymać przy sobie. Gadałam jak najęta i wszystko mu pokazywałam – jak zrywam jabłka, jak skaczę z coraz wyższych gałęzi, jak zrywam szczaw z maleńkimi medalikami nasion i gotuję z nich zupę. Gdy już pojechał, długo patrzyłam na gromadę zadowolonych z życia jeży, które mieszkały pod niską papierówką, żałując, że tata ich nie zobaczył.

W sadzie, przy dużych antonówkach rosnących wzdłuż asfaltu, ojciec skrzyczał mnie po raz pierwszy. Rzucałam jabłka do jednej z drewnianych skrzynek, w której lśniły zroszone dżdżem, świeżo zebrane i starannie ułożone. Rzucałam - zamiast je delikatnie kłaść. Tłumaczyli mi – jak sądzę - że nie wolno rzucać, bo się poobijają i będą psuć na brązowo. Widocznie rzucałam ciągle, nie rozumiejąc, czego ode mnie chcą.

I pamiętam, że tata - ciekawe, czym – szturchnięciem? popchnięciem? rozeźlonym słowem? podniesionym głosem? klapsem? - doprowadził mnie do łez. Płakałam i płakałam. Wtedy zlitował się nade mną wujek Emil (odtąd ulubiony wujek) i taką – szlochającą – przytulił do siebie. Tylko, że przytulał mnie niezdarnie, po męsku – czułam klamrę jego skórzanego pasa na policzku, która okropnie mnie uwierała. Pomyślałam, że jedynym sposobem, żeby uwolnić się od tej niezręcznej klamry, kłującego uścisku jest przestać płakać. Uspokoiłam się więc, wujek mnie puścił i wszysy odetchnęliśmy z ulgą. Nie rzucałam więcej jabłkami ani żadnymi innymi owocami. Nie przełknęłam też już więcej (fuj, ohyda, ble) żadnego owocu z brązowymi, nadpsutymi plamkami.

W upalne południa zajmowałam się krojeniem ziół, kwiatów i liści drzew na drewnianej ławce w cieniu ogromnego kasztana wbitego przez mojego pradziadka w ziemię przy domu. Miałam do dyspozycji metalowy ostry nóż podebrany za zgodą babci z szuflady na sztućce. Zapach pokrojonego zielska przenikał powietrze dookoła.

Maliny i czerwone porzeczki zebrane przez mamę z krzaka przy kasztanie i zakręcone z cukrem w białym kubku, kogiel mogel z odrobiną kakao, wyrywanie młodych rzodkiewek z pulchnej, czarnej ziemi, pierwsze czereśnie na czubkach starych słodkich drzew, mój szybko rosnący orzech, na którego kulki trzeba było czekać tak długo, aż do jesieni, kwaśna wiśnia Agaty - to nasze pierwsze anioły dzieciństwa.

Nie lubiłam pomagać mamie w warzywniku. Pielenie grządek było monotonnym, ciężkim zajęciem. Perz i trawska zarastały ścieżki przeznaczone dla ogórków, fasolki szparagowej i bobu, które owszem – smakowały mi jak nic na świecie, i nawet podobało mi się zrywanie strąków, obcinanie ogonków czy wyłuskiwanie nasion, ale wyrywanie chwastów w pełnym słońcu było nudne. Na szczęście mogłam zamieniać pielenie na podlewanie i wożenie wody taczką z oddalonego o paręset metrów domu.

Pamiętam zapach mamy i drobne kulki potu, które skraplały się między jej ustami a nosem. Pracowała zgięta w pół albo w kucki. W miejskiej bikini i w zużytych tenisówkach. Latem spędzałyśmy na wsi dni wolne od pracy. Nigdy nie nocowałyśmy. U babci Basi nie było odpowiednich warunków – jeden kran z zimną wodą sterczał ze ściany w kuchni i lał wodę wprost do wiadra. Wychodek stał w głębi podwórza i budził nasz strach i obrzydzenie.

Nie utrakcyjniałyśmy sobie wieczorów ogniskiem z zaproszonymi przyjaciółmi, śpiewem, kiełbaskami i zabawą. Teraz wydaje mi się, że dom babci, jej podwórko, sad, ogród i cała ta wieś były zwyczajnie samotne i smutne. Zbyt smutne na radość.

gdzie jest babcia?

2010-07-19T17:14:00.006+01:00

w upalną, lipcową sobotę, na miesiąc przed swoimi osiemdziesiątymi siódmymi urodzinami, umarła moja babcia. we śnie. sama. na szpitalnym łóżku z widokiem na stare drzewa ustawione przy rzece i więzieniu.

szkoda, że nie ma nikogo, z kim mogłabym o tym rzęsiście pogadać.

chciałabym - gawędząc - zatrzymać czas swój i babci. chciałabym mówić całą noc o wszystkim, co pamiętam i nikogo przy tym nie nudzić, nie zamęczać, nie zawalać hałdą małopolskiej historii o dzielnej i nieszczęśliwej kobiecie, która wychowywała trójkę dzieci z męża alkoholika i która uwielbiała opowiadać wnuczkom o swoim życiu - przy rozgrzanej do czerwoności szamotówce, przy szklance herbaty i drożdżowym placku...

jakie szczęście, że słuchałam jej tak łapczywie, jakie to szczęście, że mogłam ją poznać - nie tylko jako mała, niewiele rozumiejąca dziewczynka - ale też jako dorastająca dziewczyna, jako młoda kobieta i jako matka jej jedynego prawnuka.

i co - pomyślałam kilka godzin po - i co?

nie ma jej. nie wierzę, że poszła do nieba. nie mogę sobie wyobrazić, że jej dusza wpłynęła do ciała jakiegoś sobotniego noworodka. nie czułam też, że nagle urosła w drzewie - jej ukochanym kasztanie czy moim orzechu na naszym wiejskim podwórku. nie zakwitła jak pnące nasturcje i nie spąsowiała jak piwonia przy jej małym, białym domku.

gdzie jest teraz babcia? gdzie się podziała? czy zaznała ukojenia - po trudnym życiu? czy przeistoczyła się w pogodną, frywolną i ruchliwą istotę, którą tak rzadko bywała na ziemi? a może to po prostu koniec - koniec totalny, koniec tanatalny.

nie wiem, w co wierzyła - o tym akurat nigdy nie rozmawiałyśmy. nie wiem więc, czego oczekiwała i co spodziewała się ujrzeć po drugiej stronie - ale - pomyślałam - może babcia basia teraz widzi mnie: na zanzibarze, gdzie inaczej nigdy przenigdy by nie trafiła, widzi mnie - odurzoną zapachem ton goździków suszących się na derkach wzdłuż asfaltowych dróg - i przenika przez ten zapach - bo widzi mnie - być może - wierzącą, że po śmierci jesteśmy ulatniającą się esencją- bzów, róż, maciejki, fiołków czy goździków.

kolejka

2010-07-15T15:31:00.002+01:00

mam długą kolejkę wpisów. upycham je na marginesach pamiętnika, tłoczę w punktach, zwijam w rulony snów i recytuję dla pamięci co rano.

2010-07-13T06:42:00.001+01:00

powrotu na ojczyzny łono nie ułatwia fakt, że kaj chce na zanzibarze zostać na zawsze - jak to raczył wyartykułować dzisiejszego ranka. mój syn chce się tu uczyć, pracować, ożenić, mieć dzieci. chce też tutaj umrzeć (w wieku stu lat) i chce mieć tutaj swój grób. pokochał chłopak wyspę całym sercem. zupełnie jak tatuś.

one thousand (and one more) miles away

2010-07-12T09:31:00.014+01:00

następny mundial za cztery lata, w czasie których znów wszystko się pozmienia i zrewolucjonizuje. czuję, że to będą wyjątkowe cztery lata - coś się wreszcie okaże, coś zadecyduje - albo zostaniemy na zanzibarze albo wrócimy do polski (albo zaistnieje trzecia możliwość?). tylko - dokąd i do czego mamy wracać? co robić w kraju? gdzie mieszkać? z kim? jak? za co? powrót, a raczej jego wyobrażanie, robi się coraz bardziej skomplikowany - bo jak tu w posen znaleźć równie fajną szkołę dla kaja, jak znaleźć wiecznie ciepłe podwórko, wiecznie zielone drzewa z wygodnymi gałęziami, jak zorganizować ocean wody do nurkowania na sąsiedniej ulicy, jak pomieścić trzy koty w dwupokojowym (niewłasnym) mieszkaniu, jak chodzić boso po nadwarciańskich ścieżkach, jak się ubierać, jak zapinać guziki swetrów, jak zakładać rękawiczki? jak wrócić do przyjaciół, których kochamy najbardziej na świecie, a których życie biegnie tym samym torem - ale już bez nas? (wiem, wiem, pewnie trzeba będzie wracać powolutku, po afrykańsku: pole pole, i taoistycznie: zacząć tysiącmilową podróż od pierwszego małego kroku...)

a tymczasem zanzibar reguluje nas swoim czasem i rytmem roku - przedwczoraj zaczął się kolejny ZIFF (słynny zanzibarski festiwal filmowy), lipiec przywozi licznych turystów, noce panują chłodne (trzeba się okrywać kocem i nie można spać nago), za dobry tydzień w znanej już państwu wsi makunduchi odbędzie się waleczne powitanie nowego roku perskiego mwaka kogwa, a na początku sierpnia stanę oszołominona na płycie europejskiego lotniska i znowu poczuję się jak półkrwi dzikuska - z innego czasu, z innego świata, z innego owocu i innej przyczyny.

za 2200 do dar!

2010-07-10T12:45:00.002+01:00

szybko donosze, ze klm ma do poniedzialku specjalna oferte na bilety do dar es salaam!
bilet (na pazdziernik/listopad) w obie strony (rzecz jasna) kosztuje 2200 zl.
kupujcie, przyjezdzajcie, odwiedzcie nas! tesknimy, czekamy!

saba saba

2010-07-07T13:51:00.003+01:00

dziś siódmy lipca. siódmy siódmy - w suahili saba saba, i w związku z tym na zanzibarze mamy święto "skumulowanej szczęśliwej siódemki" - dzień wolny od pracy; choć i tak większość zanzibarczyków pracuje, bo zanzibarczycy pracują siedem dni w tygodniu, i taką mają saba sabę cały rok. saba razy saba to czterdzieści dziewięć. a 49 to moja najszczęśliwsza liczba. czego i państwu życzę, kłaniam się, pozdrawiam i rączki całuję.

sunshine matemwe kochamy jak dziecko

2010-07-06T14:55:00.005+01:00

baraka

2010-07-06T10:57:00.003+01:00

co za radość!
znów jestem zagrzebana w robocie:
*organizuję fair trade curio shop przy sunshine , o czym na razie cicho sza, hura, hura, hura;
*zbieram informacje o mowie zwierząt podwodnych do "h2o";
*rozmyślam nad kulturalnym przewodnikiem po zanzibarze;
*gotuję z heleną;
*gotuję bez heleny;
*pilnuję kajtka przy odrabianiu lekcji;
*obserwuję nasze pełne pomarańczy drzewa (i myślę o waszych pełnych jagód polanach);
*obwożę (zadowoloną!) rodzinę po wyspie...
a wszystko to oczywiście we własnym rytmie, we własnym czasie - tak, żeby myśli dogoniły ciało, a pomysły dotknęły ziemi, po której stąpają ludzie - bo przecież - jak mówi stare przysłowie suahili - "haraka haraka-haina baraka" (festina lente albo co nagle, to po diable).

bi kidude jest brave!

2010-06-30T13:33:00.000+01:00

i znowu brave festival, który omija mnie dalekim łukiem... a na brave - BI KIDUDE, prosto z zanzibaru! brawo brave - again and again.

nowi goście

2010-06-26T13:59:00.002+01:00

od dziś mamy nowych gości w domu - na dwa tygodnie przyjeżdża brat hasbenda z rodziną. gotuję i piekę (radośnie i dynamicznie) od samego rana, z kajtkiem, marią peszek i gantlemanem, żeby powitalny obiad ukoił nerwy gości po podróży. sukienkę mam w mące, ręce pachną mi czosnkiem, a w dredach poniewierają się szczątki marchewki z jabłkiem.
jestem dość podekscytowana, bo nasi goście pierwszy raz lecieli samolotem, są też pierwszy raz w AFRYCE, a także pierwszy raz w trzecim świecie - nie mogę się doczekać ich min, spostrzeżeń, zdziwień, szoków i refleksji...

stary dom

2010-06-24T19:49:00.003+01:00

tęsknię do madrugady... ona była taka swojska: tylu znajomych wokół (z sieci i z rzeczywistości), tak wszystko wiadomo, kto, co i gdzie, układ w przejrzystości, opanowany - z gazety rodem... ech, jakoś tak jaśniej i raźniej mi było w starym domu blogowym - tu coś straszno i obco...

nas&damian marley

2010-06-24T19:46:00.002+01:00

nas & damian marley zagrają na openerze!
ałaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa!
to boli!!!
kiedy bedę mogła znów być na openerze
albo na jakimkolwiek innym fajnym, festiwalu w europie?!

bang bang

2010-06-24T18:22:00.005+01:00

z całą pewnością naczelną pieśnią ostatniego roku, poza - nim wstanie dzień, kokainą, ja pana z sobą zabiorę i reckonerem - jest bang bang (my baby shot me down) - ta z kill billa i ta pierwsza na płycie ani (dabrowskiej) "movie". prawdę mówiąc, nigdy nie sądziłam, że przyznam się publicznie, że słucham ani - jakoś nie wchodziła mi dotąd za bardzo. dopiero za "movie", głównie za bang bang (my baby...), dałabym się pociąć i pokrajać.

tymczasem włochy wypadły z grupy (dobrze im tak!), a serbia pokonała niemców! bang bang!

7:0

2010-06-21T14:57:00.003+01:00

siedem zero dla portugalczyków! oni są nieprzewidywalni! humorzyści jak piękne damy! hura! i choć minął mój zachwyt nad ronaldem - jego łzy i drobne kroczki już nie są chłopięco urocze, lecz neurasteniczne - to z radością oglądam każde spotkanie, w którym gra - jeśli jest w nastroju, żeby grać dobrze. żałuję, że nie mogę oglądać więcej meczy - wieczorem po pierwszej połowie zasypiamy na kanapie przed telewizorem (zegar tyka nam szybciej o godzinę), a w ciągu dnia można tylko zerkać ukradkiem w odbiornik - jeśli akurat ma się ten odbiornik pod ręką. żałuję też, że afryce nie idzie tak, jak byśmy (wszyscy?) chcieli - czyli brawurowo i zwycięsko, cóż, pozostaje cieszyć się ich spontanicznym, rozenergetyzowanym futbolem plażowo-ulicznym i czekać na kolejny mundial. szaleję na punkcie drużyn południowoamerykańskich (urugwaj!argentyna! brazylia!) i oczywiście szokują mnie azjaci, którzy wypadają ciekawiej niż skonfliktowana francja (putain!) i znienawidzona (przeze mnie) italia...

nawal

2010-06-21T10:51:00.002+01:00

a podobno na etno porcie zaśpiewała moja ukochana księżna nawal...

udomawianie

2010-06-21T10:35:00.002+01:00

decyzja o przenosinach zapadła na dniach – i paradoksalnie umocniła ją sprawa, która dotychczas raczej mnie powstrzymywała od wyprowadzki – a mianowicie nasza symbioza z ismailem, salamą i ich dziećmi. kajtek wgle nie chciał nawet słyszeć o wyprowadzce BEZ dzieci, a i mnie trudno było się oswoić z myślą, że nie będę mogła podglądać ich życia: nie usłyszę już więcej porannej miotełki ismaila, nie zobaczę, jak pięć razy dziennie rozkłada mkekę-matę i modli się z czołem skierowanym na północ, nie pożyczę od salamy szklanki cukru, nie pogadam z nią o smażeniu mandazi-pączków ani o gotowaniu ryżu w mleczku kokosowym, a nocą nie posiedzimy lekko i naturalnie na tarasie – ja z kajtkiem, ona z ashią, mu i abu i nie pośmiejemy się jak dawniej z mojego broken swahili. nie będę też mogła zostawiać kajtka samego w domu – tak, jak mogłam go zostawić z nimi – pod okiem ismaila dzieci bawiły się razem, czy to w ogrodzie, czy to za bramą – czy też przed ekranem naszego komputera – z wallacem i gromitem, misiem uszatkiem, reksiem, plastusiowym pamiętnikiem, królem lwem, był-sobie-człowiekiem czy stasiem i nel lub panem tadeuszem...

bardzo się do nich przywiązałam i bardzo ich lubię – ale ostatnio zrobiłam się małostkowa i uważam, że to nieomylny sygnał do zmiany. najpierw zaczął mnie uwierać smród ich ryb w zamrażalniku, w którym my trzymamy lody (denerwuje mnie też zmniejszająca się w zamrażalniku ilość naszego miejsca– salama mrozi w nim półtoralitrowe butelki z wodą). zastanawiam się również nad znikającymi detergentami – proszkiem do prania i płynem do mycia naczyń, a także nad wędującymi plastikowymi miskami i kilkoma nożami. poza tym od dwóch lat nie mogę chodzić we własnym domu nago – a nawet w negliżu, bo wszystkie drzwi i okna mamy otwarte na oścież i kręcący się wokół ismail ma wszystko na oku – chcąc nie chcąc. widzę też, jak dzieci coraz bardziej wtapiają się w naszą przestrzeń (bo problemem staje się właśnie zawłaszczanie i mimowolne oddawanie przestrzeni) – początkowo salama nie pozwalała im wchodzić do naszego domu, ale potem zaczęły przychodzić na telewizję czy bajki i czasami bawiły się w salonie, ale ostatnio abu bakar przesiaduje z nami częściej i swobodniej, co bywa deprymujące – ale przecież nie wyrzucę dziecka z domu, bo chcę sobie poczytać w spokoju książkę.

nie ma nic złego w naszym gospodarskim systemie wegetacyjnym – żyliśmy obok siebie w pokoju (amani) i na luzie (pole pole, hamna shida) – ale czuję, że nasz zanzibarski okres adaptacyjno-stabilizacyjny powoli się kończy i ustępuje miejsca nowemu czasowi – udomawiania. a udomawianie to też silna potrzeba prywatności i ułożenia domu po swojemu.

ps.

co z kotami?

postaramy się zabrać koty ze sobą – i zobaczymy, czy polubią nowe miejsce – czy też postanowią wrócić do ismailów, w końcu to zaledwie paręset metrów drogi, które pokrywają się z ich terytorium. ciapa (dzika wojowniczka) raczej na pewno z nami nie pójdzie, skarpetę (kastrat przytulak) weźmiemy na ręce i przeniesiemy, a fat fela (durna i wrzaskliwa siostra skarpety) niestety musi pójść z bratem, bo kochają się na zabój.

podłogi w kaflach

2010-06-21T10:24:00.000+01:00

nasz obecny dom jest piętrowy – i jakkolwiek jest to wygodne – bo mamy wielką, dwupoziomową przestrzeń – tak muszę przyznać, że dwa piętra na trzy osoby, w tym siedmioletnie dziecko śpiące na dole i co noc lunatycznie przyłażące do sypialni rodziców mieszczącej się na górze, kłóci się z moją (naszą?) potrzebą życia w kupie, razem, blisko i ciepło. uwielbiam jednopoziomowe, symultaniczne domy – z jednym, żywo płonącym ogniskiem – przy muzyce, bajkach-grajkach, przy trójce, szafie z książkami, stoliku na skrable, kości czy super-farmera, z kuchnią za winklem i otwartą jadalnią. ten dom, w którym mieszkamy od bez mała dwóch lat jest zimny i nieoswojony – daje schronienie przed słońcem czy deszczem i sprawnie służy nocowaniu, jedzeniu, myciu, wydalaniu - ale nie zdołałam uczynić z niego przytulnej przystani.

podłogi w kaflach, meble po prostu użytkowe (pozbierane na chybił trafił z komisów), wieczorami jarzeniówy walą po oczach (chwała im za to, bo można czytać, ale białe, przemysłowe światło zabija każdy intymny klimat), barokowe (i zepsute) baterie łazienkowe żywcem wzięte z hinduskich seriali, kremowe zasłony z poliestru w tulipany – wszystko musiałabym przebudować i przemeblować od początku – a tego nie chcę i nie potrafię. więc skoro zaczynają mi przeszkadzać niedoskonałości domu – to wolę się przeprowadzić, zwłaszcza, że hasbend nadaje mi o tym nowym, tańszym domu do wynajęcia już od paru miesięcy.

drewniane podłogi

2010-06-21T09:15:00.000+01:00

wygląda na to, że niedługo się przeprowadzimy (oby).

parę domów dalej – ciągle blisko szkoły, blisko morza, blisko mbweni ruins (gdzie i ogród botaniczny, i joga w starej anglikańskiej kapliczce, i molo dla sundownerów).

nasz nowy dom należy do zanzibarki stale przebywającej we włoszech i jest małym, parterowym, przytulnym domkiem, o jakim marzy większość z nas: posiada duży, otwarty pokój dzienny z kwadratem miękkich kanap w centrum i jadalnianym stołem pod oknem, dwie obszerne sypialnie z podwójnymi łóżkami w sieci moskitier, i mniejszy, jasny pokój dla dziecka. sufit jest wysoki, podbity półokrągłymi belkami – a podłogi (na punkcie których mam świra) wszędzie poza kuchnią są drewniane!

dom jest niezagracony i gustownie zaaranżowany - tu i ówdzie stoją kawowe stoliki i lampy z kokosowego drewna, wiszą afrykańskie rzeźby, a w rogach mamy przepastne fotele obszyte lekkimi, włoskimi tekstyliami ze stojącymi lampami do czytania obok – trzeba wam wiedzieć, że na zanzibarze stojące lampy ze światłem na tyle mocnym, żeby móc wieczorami czytać bez obawy o rychłą chorobę oczu, to najcenniejszy element wyposażenia domu – wymagający importu, zachodu i samozaparcia, nie do dostania na wyspie.

poza tym wraz z domem wynajmiemy ogród (i zadaszoną werandę), a w nim drzewo pomarańczowe, kokosowe, mango i awokado. z tyłu domu zaś mieści się małe pomieszczenie gospodarcze, kryjące tak niebywały wynalazek, jakim jest stara, szwedzka pralka – na wpół zepsuta (nie wiruje), ale za to jest – a więc – nareszcie koniec z ręcznym praniem!

dom zanzibarskiej włoszki kosztuje o dobre 250 dolarów mniej niż ten, w którym mieszkamy teraz (i od początku) i nie ukrywam, że cena wynajmu, a także jakość designerska wnętrza jest nieporównywalna.

2010-06-19T10:53:00.001+01:00

i jeszcze o slow food - łupanie i jedzenie orzechów – włoskich i laskowych, skubanie słoneczników, zrywanie i pestkowanie śliwek, obrywanie malin, porzeczek i jagód – toż to nasze jesienne czary, nieprzetworzone, naturalne, prosto z drzewa i krzaka czy łodygi... ale czy (poza malinami) nasze północne frutarium służy miłości?

sprawny balon

2010-06-19T10:50:00.000+01:00

nie miałam pojęcia, że balon jest tak sterowny – sprawny baloon flyer potrafi opuścić się na kilka cali nad ziemią, tuż nad taflę rzeki, lawirować między koronami drzew – dzięki temu niespłoszonym hałasem silników żyrafom można zajrzeć w oczy, podpatrzyć czające się do skoku krokodyle i policzyć złożone w gniazdach ptasie jaja albo cętki wypoczywającego na konarze lamparta... po cichu, nienatarczywie, z góry.

pochwała powolności

2010-06-17T12:32:00.002+01:00

naturę mam dość prędką, gwałtowną i skorą do uniesień – szybko kocham, szybko się gniewam, szybko przebaczam. szybko jeżdżę na rowerze, szybko jem, szybko miewam orgazmy i szybko się uszczęśliwiam i upijam – tym większym odkryciem jest dla mnie powolne jedzenie i tego jedzenia erotyczna emanacja. dopiero teraz rozumiem, czym dla dwojga ludzi jest kolacja, najlepiej wspólnie przygotowywana – choć wyobrażam sobie, że zasada: raz ja tobie, raz ty mnie, też może być doskonałą oprawą nocy.
mój boże, powolna kolacja – z muzyką (!), winem, skrętem na tarasie – a przede wszystkim z człowiekiem, który ma dużo czasu, jest głodny, je rękoma, oblizuje palce i lubieżnie smakuje każdy kęs – niekoniecznie owoców morza – a przy tym rozpoznaje kolejne albumy eryki badu albo massive attack - jest ciągle przede mną. co za radość.

pieścić cię będzie tak, jak je

2010-06-17T12:17:00.002+01:00

nie mogłam patrzeć w oczy pana h., baloon flyera, autora naszego wieczoru, i bez entuzjazmu, raczej grzecznie, przyjęłam od niego kawałek szczypiec kraba. pan h. zajmował centralne miejsce przy stole i umiejętnie, acz nie bez trudu, nakładał wszystkim gorące porcje skorupiaków, których twardy karapaks i opancerzone, kłączaste odnóża ślizgały się po talerzach i były mało uchwytne.

nie mogłam patrzeć mu w oczy nie dlatego, że uwierała mnie śmierć stawonoga, nie dlatego, że byłam oszołomiona dźwiękami - gruchotania skorup, ssania, siorbania i wylizywania palców, nie dlatego, że wszyscy oprócz mnie oddawali się niewysłowionej rozkoszy spożywania – unikałam wzroku baloon flyera, bo bałam się, że odgadnie jedną jedyną myśl, jaka przychodziła mi do głowy, gdy patrzyłam na niego, jak gruchocze, ssie, siorbie i liże – natrętną, cudowną myśl o znamionach bezwzględnej, drażniącej pewności – że oto mam przed sobą, przy stole, człowieka smakującego owoce morze tak, jak powinno się smakować kobiety. co więcej, byłam (i jestem) przekonana, że pan h. należy do tego - jakże wąskiego - kręgu mężczyzn, którzy jedzą tak zmysłowo, jak zmysłowo pieszczą i których szukać trzeba w odległych, kulinarnych krainach, dokąd zapuszczają się tylko ludzie dojrzali.

michal

2010-06-17T10:46:00.000+01:00

zapadłyśmy w miękkie kanapy i wartko toczące się rozmowy – michal, siostra anat, pochlonęła moją uwagę bez reszty. jej matka (i tym samym matka anat) jako dziewięcioletnie dziecko opuściła polskę. wróciła do rodzinnej warszawy jako dojrzała kobieta, matka dorosłych córek, które nie mówią po polsku nic poza: proszę, dziękuję, chrząszcz brzmi w trzcinie i przeciąg, ona sama zaś początkowo wysławiała się z urokiem małej dziewczynki, szybko jednak nabrała współczesnej polszczyzny w usta i (pięknie) gada jak najęta. michal mówi (po angielsku), że mama jest bardzo szczęśliwa w warszawie i że bardzo dobrze sobie radzi.

michal (polska babcia wołała na nią: michał) to jedno z najpiękniejszych dziewczęcych imon, jakie słyszałam ostatnio – szczególnie dlatego, że litery idą w parze z jej cudowną reprezentacją ciała i duszy: jest fotografką o delikatnych, filigranowych kształtach i ma idealnie wymierzone, nerwowe dłonie, długie proste włosy i cichy, niski, chropowaty głos – głos dziewczyny, która całe życie śpiewała songi marleny dietrich w zadymionych barach.

"oczyszczenie"

2010-06-17T10:12:00.009+01:00

przyrządzania uczty podjął się pan h. – nowoprzybyły gość matyldy, najgorętszy wielbiciel kuchni morza, który - jak sam twierdzi - przyjechał na zanzibar, żeby jeść, jeść i jeszcze raz jeść - świeże owoce morza. pan h. ma wielkie ciemne oczy, gładką, łysą głowę, opalone i gęsto owłosione przedramiona, mieszka w kenii i na codzień (tylko o świcie) lata balonem nad masai marą, o czym opowiada w tak czarujący sposób, że natychmiast zapragnęłam móc wybrać się z panem h. pod chmurę w koszyku, szczególnie, że pan h. obiecał dać mi (i dziecku) stosowną zniżkę.

wszedłszy pod czujne i ochronne oko daudiego, męża beryl, tuziemca i znakomitego kucharza, pan h. - baloon flyer - rozpoczął czyszczenie kuchni, warzyw i krabów. początkowo nie rozumiałam, dlaczego żadna z kobiet nie chce mu pomagać w gotowaniu – zrozumiałam jednak, gdy wiedziona ciekawością i nagłym poruszeniem wszystkich uczestników wieczoru, zerknęłam na daudiego i pana h., którzy wyjmowali z dużej, płóciennej torby ruszające się zwierzęta – ślamazarne, powolne, otumanione podróżą. patrzyliśmy na nie zafrasowani – niebawem pan h. i daudi pozbawią je życia: ostrym nożem wedrą się pod pancerz, pokroją, potną, nakłują i podziurawią.

zwykle kraby mrozi się żywcem, żeby zapadły w sen i były mniej ruchliwe – powiedział do pana h. daudi, trzymając w dłoni okazałego, niezahibernowanego osobnika pełzającego w powietrzu – a potem zwrócił się do mnie – wyjdź z kuchni, dada, lepiej, żebyś na to nie patrzyła. zwlekałam chwilę i wyszłam po pierwszym „oczyszczeniu” .

przysiadłam się do dziewczyn, które na stoliku przed domem siekały czili, czosnek i imbir – paląc przy tym mnóstwo zapominanych papierosów dogasających smutno w popielniczkach.

akt seksu na stole

2010-06-16T13:22:00.012+01:00

do nungwi, na gwiaździstą, przyjechali znajomi matyldy, wielcy smakosze i miłośnicy frutti di mare - z tej okazji mati postanowiła urządzić wieczór z suszi. glony i zawijki przywiozła z polskiego supermarketu, doskonały ryż basmati kupiła na miejscu - a ryba miała trafić na stół prosto z morza, z porannego lub południowego połowu. niestety, ryba na stół nie trafiła, bo w drodze z targu na darajani trafił rybę szlag i jedynym wspomnieniem po jej świetności został bezzębny uśmiech nungwiskich kotów. bylibyśmy zmuszeni zjeść w nungwi inn - które po zmianie kucharza i menadżera ponoć straszliwie zeszło na psy i za mikroskopijne porcje płaci się horrendalne kwoty, nie odczuwając bynajmniej satysfakcji, bo nie uszczknie się już ani wysmażonych w sezamie krążków kalamarów, ani kalamarów po tajsku, ani ośmiornicy w kokosowym sosie, ani nic równie pysznego - bylibyśmy więc zmuszeni zjeśćw nungwi inn, gdyby nie to, że matylda oprócz zepsutej ryby przywiozła do domu żywe kraby (błotne) – i tę krabową ucztę, tę orgię smakowania, mlaskania, wysysania z zakleszczonych skorup najdrobniejszych skrawków krabowych mięśni i ścięgien - tę etyczną dramę - wszak mięśnie i ścięgna dopiero co żyły, dopiero co stukały szczypcami o drewniany blat w kuchni próbując ucieczki, to misterium slow food, święto tłustych palców, tłustych bród i popryskanych sosem biustów, policzków i sukienek, tę lubieżność języka, ust i śliny w straciu z delikatną materią obcego ciała, ten otwarty akt seksu na stole - chciałabym państwu jak najszybciej opisać.

terapia seksualna

2010-06-15T12:11:00.004+01:00

tegoroczna przedramadanowa pożyczka ma posłużyć ismailowi i salamie do... terapii seksualnej. niestety, nie wiem nic ponad to, co napisałam wyżej - mustafa, prawa ręka hasbenda, tłumacz i pomagier, którego wolny czas cenniejszy jest niż złoto, w pośpiechu przekazał nam prośbę ismaila i pobiegł do swych bardzo ważnych zadań bez wdawania się w szczegóły, zostawiając nas w niemalże wiktoriańskiej pruderii. toż to sensacja - terapia seksualna za dwieście tysięcy szylingów na muzułmańskiej wyspie!

hasbend, którego czas cenniejszy jest niż złoto mustafy, dał ismailowi pieniądze i nie wnikał więcej w jego małżeńskie kłopoty, ale ja mam ostatnio więcej czasu (niż metali szlachetnych), więc się głośno zastanawiam - co tutaj znaczy terapia seksualna? czy sprowadza się ona do wysłuchania rady imama? czy do rytualnego zabicia krowy lub kozy w imama obecności? a może dwieście tysięcy to cena zanzibarskich ziół na potencję? i - pytanie niebagatelne - czy będą leczyć ismaila czy salamę? a może ich razem? a jeśli razem - to - jak?! i - na miłość boską - dlaczego ismail nie wstydził się przyznać, na co idą te pieniądze?

helena donosi

2010-06-15T11:32:00.003+01:00

helena donosi, że ismail podczas naszej nieobecności wchodzi do domu, rozsiada się na fotelu, włącza pilotem telewizor i ogląda różne programy. ismail to nasz stróżo-ogrodnik, mieszkający wraz z rodziną w domku obok. jego żona, salama, nie pracuje zawodowo, czyli dla pieniędzy - obsługuje za to całodobowo męża, trójkę dzieci i siebie: pierze, gotuje, zmywa, sprząta i wieczorami wyplata maty.

muszę przyznać, że zakrztusiłam się, gdy usłyszałam, że ismail tak rażąco przekracza nasze progi. braterstwo braterstwem, postkolonializm postkolonializmem, poczucie winy poczuciem winy, ale żeby właził nam do salonu i po kryjomu gapił się w telewizor? jeździ na naszym rowerze, ba, pożycza nasz rower koleżkom (czemu powiedzieliśmy europejskie: nie), co roku dostaje nieoprocentowany kredyt z okazji ramadanu, korzysta z naszej lodówki i zamrażalki, nikt go nie stresuje nadmiarem robót - lubi sobie posiadywać w cieniu bramy, pogadać z sąsiadami, poczytać świętą księgę albo słuchać tranzystorowego radyjka - hamna shida (no problem), ale żeby sam sobie włączał telewizor?

i nie chodzi nawet o samą telewizję - ashia, mu i abu bakar regularnie siedzą z kajtkiem przed ekranem i międzykulturowo oglądają bajki i filmy - ale zaczynam sobie wyobrażać, co jeszcze robi ismail, jak nas nie ma w domu i trochę mnie to niepokoi.

przepastnie niebieskie oczy pastora

2010-06-15T10:01:00.003+01:00

od poniedziałku przychodzi do nas nowa cleaning lady - helena, której imię kajtek kojarzy z jabłkiem, parysem i wojną trojańską, dziwi się więc, że helena jest zanzibarką, przejętą w spadku po norweskim pastorze, który wraz z żoną, śliczną jak grecka królowa dunką, dobroczynną szefową upendo means love, i dwójką dzieci wraca do skandynawii po ośmiu latach spędzonych na wyspie.

helena pracowała u nich przez pięć lat. przepastnie niebieskie oczy pastora, ekstrahujące plewę od ziarna, fałsz od prawdy i zło od dobra przy pomocy jednego spojrzenia, zobaczyły w helenie inteligentną pracownicę, którą można doskonale wyszkolić - wyszkolić tak doskonale, że gdy na wanawake gruchnęła wieść, że pastor z żoną pakują dobytek na statek, do heleny ustawiła się kolejka chętnych pracodawców, w tym ja, gdyż po złodziejce hidayi, roztrzepanej aminie, ciężarnej józefinie, niechlujnej sesi, ślicznej saudzie i niesłownej mwandahale - zostałam bez cleaning lady. sprzątałam i prałam sama, ciesząc się, że wreszcie panuję nad własnym domem - bo nie muszę chyba ukrywać faktu, że zatrudnianie sprzątających pań w tutejszych domach to właściwie kwestia przyzwoitości - trzeba dać pracę, jeśli tylko można, trzeba się dzielić - nie tylko kasą, ale i umiejętnościami, a więc trzeba cleaning ladies nauczyć sprzątania, gotowania, komputera, angielskiego itd.

patrząc w oczy pastora bałam się, że zobaczy wszystkie moje występki, podłostki, sprawki i przewinki - i że będę zmuszona aranżować przyzwoitość gdzie indziej, na szczęście podczas krótkiej rozmowy na tematy ogólne, pastor przyznał, że z literatury polskiej najwyżej ceni kapuścińskiego, a wie od mojego hasbenda, którego spotkał na kinderbalu pewnego małego fina ze szkoły kajtka, że ja się na kapuścińskim znam i że go wielbię - czym załatwiłam sobie najlepiej pracującą (i gotującą!) cleaning lady na zanzibarze.

dopiero teraz widzę, na jaką degrengoladę pozwalałam poprzednim dziewczynom - helena w ciągu paru godzin robi to, do czego tamte zabierały się tygodniami. zdaje się, że brakowało mi po prostu ostrości błękitu pastora.

madame bovary

2010-06-14T16:38:00.004+01:00

dziś, po zbójeckich snach o zaginionych kochankach - w mowie, ciele i uczynku, oddaję się lustrom i sprawdzam czujnie i próżnie, czy mogę się jeszcze komuś spodobać - czy też już do końca życia będę słuchać smutnej, zbójeckiej muzyki (radiohead: house of cards) i wzniośle tęsknić.

wielki wóz

2010-06-14T11:13:00.003+01:00

wracaliśmy bardzo późno z matemwe do domu. i bardzo po ciemku. drogi na zanzibarze są nieoświetlone, we wsiach nie ma prądu, na niebie nów, a odwłoki przydrożnych świetlików nie migoczą dla wazungu, tylko dla zanzibarczyków, którzy wędrują wzdłuż asfaltu, przy ścianie dżungli, żeby dojść do sklepu, warsztatu, do przyjaciółki, cioci, dziadka, kolegi - albo do klubo-kawiarni, w której na czas mundialu wystawia się telewizor i w czarnej nocy zanzibarskich wsi, dziesiątki ludzi (płci różnej, choć głównie męskiej), zasiada na ławkach i patrzy w ekran. jechaliśmy ostrożnie, na długich światłach, rozglądając się po mroku i pstrykając dziecku klatki pamięci - patrz, synku, jaka gęstwina po prawej i po lewej stronie, jaki gąszcz bananowców, mango, drzew chlebowych i kwitnąch hibiskusów, patrz, jaki gąszcz ludzi - staruszków, matek, dzieci, młodych chłopaków - na poboczach, patrz, synku, jak kupują kiście w budkach oświetlanych ogarkami i świeczką, patrz, jak przystają i rozmawiają, jak pokazują sobie drogę do ekranu, jak skupiają się wokół piłki, wokół wielkiego świata piłki, mistrzostw, bramkarzy, napastników, pola karnego, rzutów wolnych i spalonych, a nad nimi (tak, jak nad nami) - tylko gwiazdy, tylko droga mleczna, tylko wielki wóz wywrócony do góry nogami.

świadomy mundial

2010-06-14T10:55:00.003+01:00

to pierwszy świadomy mundial mojego syna. jak mam mu wytłumaczyć, że polska nie gra w mistrzostwach świata? szczególnie, gdy w niemieckiej reprezentacji błyszczą klose i podolski? kaj był niepocieszony, gdy dowiedział się, że nasi są za słabi (6:0 z hiszpanią! zgroza!)- ale porozmawialiśmy i po chwili namysłu zdecydował, że będzie kibicował niemcom i holandii. niemcom dlatego, że jego ulubiona koleżanka nasya pochodzi z frankfurtu, a holandii, dlatego, że jego ulubiony kolega ziggy jest z amsterdamu. cieszyliśmy się więc bardzo, gdy niemcy strzelili wczoraj aż 4 gole australii, a dziś czekamy na sukces holandii.

pissin' in da ocean riva

2010-06-12T08:55:00.000+01:00

francja gola!

2010-06-11T19:23:00.001+01:00

cnn obsługuje mundial na takim poziomie, że mój totalny brak wiary w telewizję zaczął chwiać się w posadach! mundial w cnn, w afryce jest genialny!

pewnie jeszcze lepiej (niż w domu) będzie oglądać rozgrywki na ulicach stone town, gdzie na rogach kilku kamienic wkręcone w ścianę wsporniki przytrzymują starodawne, grube telewizory, wokół których zbiera się pół dzielnicy. wszyscy siedzą na kamiennych barazach lub na własnych stołkach, krzesłach lub tyłkach i w mroku nocy (i nikłych światłach z drugiej strefy) skubią wąsy, różki sukienek czy dredów i kibicują - zazwyczaj chelsea, manchesterowi lub barcelonie - ale teraz, podczas kombe la dunia, każdy kibicuje afryce matce.

a dziś... francja gola (choć to urugwajskie chłopaki chwytają mnie za serce tak, jak kiedyś chwytał zidane, jestem jednak niepoprawną frankofilką i gdy słyszę marsyliankę, zwłaszcza na boisku, to przeistaczam się w mariannę na barykadzie)!

2010-06-11T17:08:00.000+01:00

"kiedy czytam swojego poprzedniego bloga, to..." - słowo-klucz dla blogoweteranów. dzielą czas blogami. ja tutaj jestem bardziej zwięzła.

przed i po

2010-06-11T16:37:00.000+01:00

jak to się dzieje, że wpis po opublikowaniu jest inny (widać więcj błędów i niedopowiedzeń) od tego, który dopiero co powstał (a był taki fajny i od serca)?

samotność w tęczach

2010-06-11T16:24:00.005+01:00

dlaczego: w tęczach? co to znaczy: w tęczach? o co mu chodzi (o co im chodzi)? z tym tytułem.

to właśnie utworem z in rainbows zaczęli koncert w posen ubiegłego lata. w sierpniu zdaje się. to był taki dziwny dzień. rano sikałyśmy nago pod lasem, na granicy łąki i drzew, popijałyśmy wodę z cytryną, paliłyśmy skręty i próbowałyśmy nazwać to, co słońce robi naszym gołym, wystawionym do nieba bobrom. jałowi? odkaża? odgrzybia? a potem, jak te kurwa driady czy inne nimfy łąk, tanecznym, rozkręconym krokiem podeszłyśmy (ubrane) do samochodu, siadłam za kierownicą i pojechałyśmy do miasta.

(zachód słońca nastał nad domem w lesie i nasze dzieci, pilnowane przez matki-przyjaciółki, usnęły cicho po kolacji)

całe miasto było uroczyste. wszyscy, których widziałam, szli w stronę cytadeli, mojego ukochanego miejsca w posen. byłam bardzo przejęta. ale nie: szczęśliwa. nie było nikogo, z kim mogłabym spędzić ten wieczór - mam chyba samotność zapisaną w tęczach.

czajnik

2010-06-11T16:17:00.000+01:00

regularnie zapominam o wstawionej wodzie na herbatę. mamy aluminiowy, pękaty czajnik z afrykańskiej ulicy, który nie gwiżdże. odpalam gaz, szykuję kubek i wychodzę z kuchni. czasem zdarza mi się przybiec, kiedy gotuje się samo aluminium, bez wody. zamyślam się jak janina duszejko (i też kocham sarny). ale nie zamierzam nikogo mordować z zemsty za dziewczynki.

wszy

2010-06-11T15:58:00.000+01:00

w międzynarodowej szkole kaja znów zadomowiły się wszy. najwięcej pracy z grzebieniami mają teraz matki dzieci z afrykańskich ojców - ich bujne, kręcone włosy są wymarzonym środowiskiem dla drobinek - pyłów, muszek, piasku czy wszowych jaj. analuz, mama ziggiego, walczy z gnidami przy pomocy antywszowego szamponu i drobnozębnego grzebyka przywiezionego z dar (w stone town takich nie ma) - śni mi się ten lśniący, mały i gęstozębny grzebień: wyobrażam sobie, że wyczesuję gnidy synowi i idzie to tak łatwo, tak gładko.

od zawsze lubię wybierać robaki z ukochanych skór przyjaciół - to taki naczelny, pierwotny i serdeczny gest uspołeczniający - ja małpa, ja zwięrzę stadne, ja samica - tropię psie pchły, wykręcam kleszcze (psom i dzieciom), przeczesuję palcami długie włosy moniki maszrum, iskam wszy syna, sprawdzam krótkie włosy hasbenda.

Kombe la Dunia la FIFA 2010

2010-06-11T15:15:00.000+01:00

panowie z zanzibarskiej telewizji kablowej, nagabywani przez hasbenda już od kilku dni, przyszli naprawić zerwany za płotem kabel w ostatnim momencie - drużyna rpa i drużyna meksyku właśnie rozbiegła się po boisku. żyliśmy bez telewizji kilka miesięcy, ale w obliczu mundialu, który mamy szczęście oglądać w afryce, telewizja musiała wrócić i odkurzony telewizor z zawartością stu arabsko-indyjsko-afrykańskich programów uroczyście zaczął nadawać - a ja uroczyście przeniosłam się z madrugady tutaj, gdyż pisanie bloxa stało się niewykonalne na naszych zainfekowanych komputerach domowych.